زيد فى رزقه و من حسن برّه باهل بيته مدّله فى عمره » « 1 » ؛ يعنى كسى كه پاك باشد زبان او پاك مىباشد عمل او و كسى كه نيكو باشد نيت او زياد نموده مىشود رزق او ، و كسى كه نيكو باشد احسان او به اهل خانه و عيال او مدد داده مىشود در عمر او . و ايضا فرموده‌اند كه هركسى كه چهار خصلت در آن باشد كامل مىباشد ايمان او ، و اگر از سر تا قدم او گناه باشد نقصى به او نمىرسد : يكى راستى زبان و يكى اداى امانت و يكى حيا و يكى حسن خلق . « 2 » و مراد از امثال اين فرض‌ها در اين مقامات آن است كه با وجود اين خصال مثلا ديگر صدور گناه متصور نمىشود . و ايضا جناب امام جعفر صادق عليه السّلام فرموده‌اند كه ما دوست مىداريم كسى كه بوده باشد عاقل و فهيم و فقيه و حليم و مدارى و صبور و صدوق و وفى ، و به درستى كه خداوند عزّ و جل مخصوص گردانيده است پيغمبران را به مكارم اخلاق ، پس هركس كه آن اخلاق حسنه در او بوده باشد ، پس حمد و شكر خداوند بنمايد و هركس كه نبوده باشد در او پس تضرع بنمايد به سوى خداوند عزّ و جل و سؤال بنمايد مكارم اخلاق را از خدا . پس شخصى عرض نمود كه مكارم اخلاق كدام است و چه‌چيز است ؟ پس فرمودند كه آن‌ها ورع و قناعت و صبر و شكر و حلم و حيا و سخا و شجاعت و غيرت و برّ و صدق حديث و اداى امانت است . « 3 » و مراد آن است كه اين‌ها امّهات آثار عقل و اصول صفات و اخلاق حسنه‌اند ؛ چون‌كه دانسته شد كه آثار عقل و اخلاق حسنه و صور نفسانيه بسيار است . خلاصه ، شرافت و فضيلت اين دو خصلت ، يعنى صدق حديث و اداى امانت ، اظهر از اين است كه ذكر كرده و تكرار نموده بشود . و حقيقت انسانيت و قوام نظام موجودات به اين دو خصلت است ، چنان‌كه فساد نظام كل به خيانت و كذب است كه ضد اين دو است و هيچ‌يك از آن‌ها از لوازم خواص دو جز انسان نيست ، نه از خواص جزء حيوانى او و نه از خواص جزء ملكى او است ، بلكه هردو از خواص شيطان است . و از اين‌جا است كه

--> ( 1 ) . همان ، ص 105 ، ح 11 . ( 2 ) . همان ، ص 107 ، ح 7 . ( 3 ) . همان ، ص 56 ، باب المكارم ، ح 3 و مفيد رحمه اللّه ، أمالى ، ص 192 ، مجلس 23 ، ح 22 .