كه مردمان همگى ايشان عيال بر خراج و بر اهل خراج مىباشند . و ليكن نظرك فى عمارة الأرض أبلغ من نظرك فى استجلاب الخراج [ لأنّ ذلك لا يدرك إلّا بالعمارة ] و من طلب الخراج به غير عمارة أخرب البلاد و أهلك العباد و لم يستقم أمره إلّا قليلا . فإن شكوا ثقلا أو علّة أو انقطاع شرب أو بالّة أو إحالة أرض اعتمرها غرق أو أجحف بها عطش ، خفّفت عنهم بما ترجوا أن يصلح به أمرهم و لا يثقلنّ عليك شىء خفّفت به المؤونة عنهم ، فإنّه ذخر يعودون به عليك فى عمارة بلادك و تزيين ولايتك مع استجلا بك حسن ثنائهم و تبجّحك باستفاضة العدل فيهم معتمدا فضل قوّتهم بما ذخرت عندهم من إجمامك لهم و الثّقة منهم بما عوّدتهم من عدلك عليهم و رفقك بهم ، فربّما حدث من الأمور ما اذا عوّلت فيه عليهم من بعد احتملوه طيّبة أنفسهم به ، فإنّ العمر ان محتمل ما حمّلته ، و إنّما يؤتى خراب الأرض من إعواز أهلها ، و إنّما يعوز أهلها لأشراف أنفس الولاة على الجمع و سوء ظنّهم بالبقاء و قلّة انتفاعهم بالعبر . و بايد كه نموده باشد نظر تو در تعمير نمودن زمين خراج بيشتر از نظر تو در گرفتن خراج چون‌كه خراج به دست نمىآيد كه تعمير زمين خراج تو و كسى كه طلب نمايد خراج را به غير تعمير نمودن هرآينه خراب نموده بلاد را و هلاك گردانيده است بندگان را و مستقيم نمىگردد امر او مگر در زمان اندكى پس اگر شكوه بنمايد سنگينى خراج را يا كه زراعت يا منقطع شدن آب يا باران يا از حال خود گشتن زمين كه فروگرفته است آن را غرقى يا تشنگى زيادى كه به آن رسيده است تخفيف مىدهى از ايشان به آن قدرى كه اميد مىدارى . آن‌كه به صلاح بيايد با آن قدر امر ايشان و بايد كه بر تو گران نگرداند و بر تو دشوار نباشد به جهت تخفيفى كه به ايشان داده به جهت آن كه آن تخفيف ذخيره‌اى است كه برمىگرداند او را بر خود در عمارت نمودن بلاد تو و زينت دادن ولايت تو با كشيدن تو نيكويى مدح و ثناى ايشان را و شادمان شدن تو به پهن نمودن عدل در ايشان ، و اعتماد نمودن تو بر افزونى قوت ايشان به آن‌چه ذخيره نمودى در نزد ايشان از رفاهيت دادن تو مر ايشان را و خاطر جمع شدن از ايشان به عدلى كه جارى ساخته بر ايشان و رفقى كه بر ايشان نموده پس بسيار باشد كه حادث شود امورى چند اگر اعتماد بنمايى در آن امور بر ايشان ، بعد از آن‌كه تخفيف و او هرآينه متحمل بشوند به طيب نفس خود چون‌كه معموره متحمل مىشود هرقدر كه