جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى

928

تحفة الملوك ( فارسى )

ظالمين به كمين‌گاه مىباشد . و ليكن احبّ الأمور إليك اوسطها فى الحقّ ، و اعمّها فى العدل ، و اجمعها لرضى الرّعيّة ، فإنّ سخط العامّة يجحف برضى الخاصّة ، و إنّ سخط الخاصّة يغتفر مع رضى العامّة . و ليس أحد من الرّعيّة أثقل على الوالى مؤونة فى الرّخاء ، و أقلّ معونة له فى البلاء ، و اكره للانصاف ، و أسأل بالإلحاف ، و أقلّ شكرا عند الاعطاء ، و ابطأ عذرا عند المنع ، و اضعف صبرا عند ملمّات الدّهر من أهل الخاصّة . و إنّما عماد الدّين و جماع المسلمين و العدّة للأعداء العامّة من الامّة ، فليكن صغوك لهم و ميلك معهم . و بايد كه بوده باشد محبوب‌ترين امور به سوى تو اوسط و بهتر آن‌ها در حق و عام‌تر آن‌ها در عدل و جامع‌تر آن‌ها از براى خشنودى رعيّت ؛ به جهت آن‌كه نارضايى عامّهء رعيّت ضرر مىرساند و ناقص مىگرداند رضاى خاصان را و نارضايى خاصان بخشيده و بىاثر مىگردد با وجود رضاى عامّه . و نيست هيچ كس از رعيّت كه گران‌تر باشد مؤونت او بر والى در وقت فراوانى و كمتر باشد اعانت او مر والى را در حال بلا و ناخوش‌تر بدارد مر انصاف را و شدّت‌دارتر باشد در سؤال و اصرار و كمتر باشد شكر او در وقت دادن به او و دور تر باشد قبول كردن او عذر را در حال منع و ندادن و ضعيف‌تر باشد صبر او در نزد سختىهاى روزگار ، از اهل خصوصيّت سلطان . و اين است و جز اين نيست كه ستون دين و جمع شدن مسلمين و اسباب مهيا شدن از براى دشمنان ، عامهء از امتند نه خاصّه ، پس بايد كه بوده باشد محبت تو از براى عامّه و ميل طبيعت تو با ايشان . و ليكن ابعد رعيّتك منك و أشنأهم عندك أطلبهم لمعائب النّاس ، فإنّ فى النّاس عيوبا الوالى أحقّ من سترها فلا تكشفنّ عمّا غاب عنك منها ، فإنّما عليك تطهير ما ظهر لك ، و اللّه يحكم على ما غاب عنك ، فاستر العورة ما استطعت يستر اللّه منك ما تحبّ ستره من رعيّتك . و بايد كه بوده باشد دور تر رعيّت تو از تو و مبغوض‌تر از ايشان در نزد تو آن‌كه طالب‌تر ايشان است مر عيوب مردمان را . به درستى كه در مردمان عيوبى چند مىباشد كه والى ايشان اولى است به همه‌كس در پوشيدن آن عيوب . پس پرده برمدار از عيوبى كه مستور شده است از تو ؛ به جهت آن‌كه نيست بر تو مگر ازاله نمودن