جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى

914

تحفة الملوك ( فارسى )

دويّم : علوّ همّت ، كه بعد از تهذيب و تزكيهء قواى نفسانيه و تعديل قوهء غضبيه و شهويه حاصل مىشود . سيّم : متانت رأى ، كه به نظر دقيق و بحث و فحص بسيار و فكر صحيح و تجارب مرضى و اعتبار گرفتن از احوال ماضيان حاصل مىگردد . چهارم : عزيمت تمام ، كه آن را عزم الرّجال گويند ، از تركّب رأى صحيح و ثبات تام حاصل شود و اكتساب هيچ فضيلتى و اجتناب از هيچ رذيلتى ، بدون آن ميسر نشود و آن اصل وصول به جميع خيرات است و محتاج‌ترين خلق به اين خصلت ، ملوك مىباشند . پنجم : صبر بر شدايد ، و ملازمت نمودن در تحصيل مطلوب بدون سامت و ملالت كه مفتاح فرج و ظفر يافتن به مقاصد است . ششم : يسار و ثروت . و هفتم : اعوان و انصار صالح و نيكو . و بايد دانسته شود كه ظفر يافتن بعد از تقدير خداوند از براى دو كس است : يكى طالب دين و ديگرى طالب ثار ؛ يعنى طالب خون ، هرچند كه طالب ثار در ممدوحيت مثل طالب دين نمىباشد ، بلكه مذموم است و لكن هردو را ظفر مىباشد . و هركس كه غرض او در محاربه و تنازع ، غير از اين دو باشد ، در اكثر اوقات مغلوب مىگردد . و بايد دانسته شود ايضا كه حصول دولت و بقاى آن ، بعد از سبب عدالت ، از اتفاق آراى جماعت به‌هم مىرسد . و وقوف و زوال آن ايضا بعد از سبب جور و تغلب ، از اختلاف آرا برمىخيزد . و سبب حدوث اختلاف آرا ، رغبت و ميل نمودن در مأكولات و مشروبات و ملابس و جمع اموال و مشغول شدن به ترفه و نعمت و خوش‌گذرانى و تكبّر و تجبّر ، كه از كثرت اموال به‌هم مىرسد ، مىباشد ؛ چون‌كه با وجود اين‌ها ملكات نفسانيه ، كه مقابل آن‌ها است ، خرده خرده روى به ضعف مىنهد و همت‌ها سست مىشود و به كسالت و راحت و آسايش و عطلت متبدل مىگردد و ملكات رديه و اخلاق حيوانيّت غالب مىآيد و تنازع و تخالف به‌هم مىرسد . و اگر در اين اثنا ، دشمن قاهر ، قصد ايشان بنمايد هرآينه استيصال ايشان بر او آسان بود و