پس اولا بايد دانسته شود كه خداوند خلقت فرزند را از نطفه نموده است كه حاصل فرموده است او را از لطايف اغذيه كه بعد از هضم و تصفيهء چهارم از آن‌ها است كه در معده و كبد و عروق و قوهء مصوره يافته است ؛ پس طبيعت كه خزانه‌دار است او را به امر خداوند در مجارى و اوعيه منى خزانه نموده است تا آن‌كه مجارى و اوعيه از آن پر گرديده است . بعد از آن ، طبيعت را در استفراغ و خالى نمودن آن قوّت و ميلى عطا فرموده است و اين حالت را شهوت گويند . و بعد از آن ، به لطف حكمت و صنعت خود ، قضيب را مستطيل قرار داده تا آن‌كه او را به رحم زن برساند و قوّهء شوقيّه از براى جذب نمودن آن در رحم زن ايضا قرار داده است تا آن‌كه رحم به واسطهء آن ، دهن خود را در حال مجامعت باز نمايد و نطفه در آن ريخته شود و دفعة دهن خود را منطبق سازد و نگذارد كه نطفه از آن‌جا بلغزد يا آن‌كه آن‌چه موجب فساد آن است در آن داخل شود . و اين حالت را حمل گويند . پس در اين وقت ، رحم زن حامل نطفه و مشغول به نضج و تربيت و تغذيهء او به رطوباتى كه قبل از آن به صورت دم حيض مندفع مىشد مىگردد تا وقتى كه خلقت او كامل و اجزاى اعضاى او قوى و ايمن از آفت باد و نسيم مىگردد . پس به امر خداوند ، قوهء ماسكه از نگاه داشتن او فتور مىيابد و قوهء دافعه ، او را اخراج مىنمايد . و اين حالت را ولادت و زاييدن گويند . و بعد از آن ، رطوبات غذاييهء او شير خالص مىگردد و از چشمه‌هاى پستان منفجر مىگردد و تا اوان قوّت يافتن طفل بر تغذيه نمودن بسيار غذاها قوّت و غذاى او مىشود . و اقل مدت حمل - چنان‌كه مضمون آيهء وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً « 1 » مىباشد - شش ماه و اكثر آن ، بنابر مذهب بعضى از قدما كه ادعاى اجماع ايضا بر آن نموده‌اند و احاديث به اين خصوص ايضا وارد شده است ، يك سال است . « 2 » و لكن مشهور در ميان علما نه ماه است و روايات ايضا در اين خصوص بسيار است . « 3 » و

--> ( 1 ) . احقاف : 15 . ( 2 ) . قائل مرحوم سيد مرتضى مىباشد در انتصار ، ص 154 و در مورد احاديث ، ر . ك : تهذيب ، ج 8 ، ص 129 ، رقم 446 . ( 3 ) . اصول كافى ، ج 6 ، ص 52 ، باب النوادر ، ح 2 و 3 و ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 21 ، ص 380 ، باب 17 من ابواب احكام الاولاد .