جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
778
تحفة الملوك ( فارسى )
فرموده است كه وَ لْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ نِكاحاً حَتَّى يُغْنِيَهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ « 1 » ، يعنى و بايد كه عفّت و صبر بنمايند از زن گرفتن و نكاح كردن ، آنچنان اشخاصى كه به سبب فقر يا غير آن قدرت بر نكاح و بر زن گرفتن ندارند تا وقتى كه خداوند مستغنى و با شروط زندارى بگرداند ايشان را از فضل خودش . و ايضا فرموده است كه وَ إِنْ يَتَفَرَّقا يُغْنِ اللَّهُ كُلًّا مِنْ سَعَتِهِ « 2 » ، يعنى و اگر زن و مرد از يكديگر جدا بشوند به واسطهء ناسازگارى و طلاق دادن مرد ، پس مستغنى و بىنياز مىگرداند خداوند هريك را از وسعت و معاونت ديگرى . و جناب پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله ايضا فرمودهاند كه مىآيد زمانى بر امت من كه عزوبت و منفرد بودن ايشان احب است به سوى من از تزويج و زندارى ايشان به سبب تنگى معيشت و منجر شدن تزويج و زندارى ايشان به معصيت و فساد دين . و ايضا فرمودهاند كه « خيركم خفيف الحاذ » « 3 » ؛ يعنى بهترين شما كسى است كه هيچيك از مال و زن و اولاد نداشته باشد . و از اين مقوله احاديث كه صدور و مضمون آنها در حق اشخاصى و بالنسبة به زمان و اوقاتى است كه تأهل و زندارى ايشان موجب اصلاح امر معيشت و معاد و دين ايشان نمىباشد ، بلكه باعث افساد امور ايشان است ، بسيار مىباشد . پس آنچه در حق اين اشخاص مستحسن و ممدوح و راجح است آن است كه اگر صاحب شهوت باشند ، پس به تناول غذاهاى مضعفه و ترك نمودن تزيّن و تطييب و اجتناب نمودن از مجالست بطالين و شنيدن اشعار و قصص و حكايات زنان و به روزه گرفتن و جوع را اختيار نمودن و به امثال اينها تسكين و اماتت شهوت خود را بنمايند و به تخصيص به نظر نكردن و پوشيدن چشم را كه به فرمودهء قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ « 4 » امر به آن فرموده است ؛ چونكه نظر نمودن از اسباب بروز يافتن و هيجان نمودن وساوس و خطراتى است كه در نفس مستور و پنهان است . و در حديث وارد شده است كه نظر نمودن تيرى است از تيرهاى شيطان كه مسموم و
--> ( 1 ) . نور : 33 . ( 2 ) . نساء : 130 . ( 3 ) . تفسير قرطبى ، ج 6 ، جزء 12 ، ص 243 . ( 4 ) . نور : 30 .