تحفه : [ 5 ] ، [ خصلت‌هاى ديگر رشد ] اما خصلت منالت پس ، عبارت است از رسيدن به چيز وافرى و به منفعت بسيارى . و اما قصد ، پس عبارت است از ملكه و فضيلت گرفتن حد وسط و طريقهء اعتدال را در جميع امور . و اين همان معناى عدالت است كه در بيان سداد ، ذكر آن شد . و بنابراين ، مراد از خصلت سداد همان ملكهء عدالت نفسانيه است . و مراد از خصلت قصد ، استعمال نمودن آثار او است كه او را فضيلت و عدالت گويند ؛ چنان‌كه سابقا دانسته شد . و على اىّ الحالين ، خصلت عدالت از منشعبات خصلت رشد است كه در معناى سداد يا در معناى قصد مندرج نموده شده است ، و اللّه و قائل الحديث اعلم به . و احتمال مىرود كه مراد از خصلت قصد ، نيّت داشتن و شاعر بودن در جميع حركات و سكنات باشد ، يعنى حركات و سكنات اين كس به محض طبيعت و لا عن شعور يا به مقتضاى قوهء غضبيه يا شهويه نباشد ، بلكه به اراده و به قصد عقلى باشد ، و هردو معنى از منشعبات خصلت رشد و خصايص عقل است . و اما اقتصاد ، پس عبارت است از ميانه‌روى نمودن در عبادات و در اعمال اخرويه و دورى نمودن از افراطى كه موجب كلال و ملال نفس باشد . و احاديث بسيار در اين معنى وارد شده است ؛ از آن جمله ، فرمودهء جناب رسول خدا است مر جناب امير المومنين را عليه السّلام كه « يا على انّ هذا الدّين متين فاوغل فيه برفق و لا تبغّض الى نفسك عبادة ربّك ان المنبت لا ظهرا ابقى و لا ارضا قطع فاعمل عمل من يرجو أن يموت هرما و احذر حذر من يتخوّف أن يموت غدا » ، يعنى اى على به درستى كه اين دين شديد و سخت است ، پس فروبرو در آن و مشغول بشو به آن به طريق مدارا و نرمى ، و مبغوض منما به سوى نفس خودت بندگى نمودن پروردگار خودت را ، به درستى كه منقطع‌شونده و بازماندهء در سفر ، به سبب افراط و جد و جهدى كه در راه رفتن نموده است نه پشت حيوان را باقى و سالم گذارده و نه راه را طى و تمام نموده است ، پس عمل بنما مثل عمل كسى كه اميد دارد آن‌كه بميرد در حال پيرى ، و حذر بنما مثل حذر كسى كه خوف دارد از آن‌كه بميرد فردا و در حال جوانى . مراد آن است كه بايد اين كس در تقوا و اجتناب نمودن از معاصى جد و جهد بنمايد ، و