مملوكهء اين‌كس ، كه جميع اين‌ها شرعا و عقلا واجب النفقهء اين‌كس مىباشند . سيّم وجوه و مصارفى كه از آثار كمال نفس و مكملات ملكه سخاوت و مروّت و ايثار و فعل معروف است ؛ مثل هدايا و تحف و انواع مبرّات و صلات بالنسبة به اصدقا و آشنايان و همسايگان و اولى الارحام و اقارب ، كه اهدا و مبرّت و صلهء ايشان از آثار عقل و سنن شرع است ايضا . چهارم وجوه و مصارفى كه از باب حاجت و از روى ضرورت است و آن يا به جهت جلب منافع و مصالح است ، مثل خرج نمودن بر ضروريات اموال و املاك به جهت و به قدر حصول منافع آن‌ها و در ضيافات و بر اشخاصى كه منافع دينى يا دنيوى از مصاحبت و مجالست آن‌ها متصور شود ، از قبيل اهل علم و فضل ، مثل علما و صلحا و اهل مال و منال ، مثل تجّار و صاحبان جاه و امثال اين‌ها ؛ و يا به جهت دفع مضار و مفاسد است ، مثل خرج نمودن بر اموال و املاك به جهت بقا و حفظ و دفع ضرر و فساد از آن‌ها و مثل پيش‌كش و عطيه نمودن به ظلمه و سفها و شعرا به جهت دفع ظلم و سفاهت و هجو و مذمت ايشان و لااقل به جهت دفع رذيلهء لوم و بخل و دفع نمودن سخن و ملامت مردمان از خود و امثال اين‌ها كه همگى ايضا به امر شرع و حكم عقل است . و مخفى نماناد كه جميع اين اقسام كه متعلق به مال است و غير آن از خيرات و مبرّات كه متعلق به اقوال و افعال و اعمال است ، همگى در احاديث و آيات به اسم صدقه و برّ و معروف ناميده شده است ؛ چنان‌كه در حديث نبوى است كه « كل معروف صدقة » . و مراد از معروف ، معنايى است كه مقابل منكر است و اسمى است كه جامع هر چيزى است كه در نزد شرع و عقل مقبول و معروف بوده باشد و مردود و منكر نباشد ، خواه آن‌كه از حقوق خدا و يا از حقوق الناس و يا از حقوق نفس و بدن و مال خود باشد و خواه آن‌كه مالى يا قولى يا فعلى باشد . و در آن ، فضل و ثواب عظيمى است و تحريص و تأكيد شديدى در آيات و اخبار بر آن شده است ؛ از آن جمله ، فرمودهء پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله است كه « اوّل من يدخل الجنة المعروف و اهله » « 1 » ، يعنى اول كسى كه داخل بهشت مىشود معروف و اهل معروف است . و فرمودهء جناب امام جعفر عليه السّلام است كه

--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 4 ، ص 28 ، ح 11 و من لا يحضره الفقيه ، ج 2 ، ص 29 ، رقم 107 .