و مباشيد از اولاد دنيا ، به درستى كه هر ولدى زود باشد كه ملحق به مادر خودش بشود . و معلوم است كه دنيا و آن‌چه مربوط به خداوند و به دين و به كمال نفس نمىباشد در دار آخرت و معاد ، كه وقت ملحق شدن اولاد است به امهات خود ، به صورت جهنم كه حقيقت آن است ، مصوّر خواهد گرديد و اولاد آن ملحق به آن‌كه اصل و مادر ايشان است خواهند شد نه به غير آن . و اگر - نعوذ باللّه - اين‌كس از جملهء اشخاصى باشد كه حفظ نفس خود را از لهو و لعب و دنياپرستى نتواند كه بنمايد و حركات و سكنات او ، خزى و خسران باشد ، پس راه سلامت را طالب شود و خود را به غفلت خوابيدن مشغول دارد ، كه آن بهتر حالات او است ؛ چون‌كه وارد شده است كه مردمان سه نوعند : غانم و سالم و خاسر . « 1 » پس كسى كه غانم نيست لااقل سالم باشد و خاسر نباشد ؛ و كسى كه عاجز از غنيمت است بايد كه طلب نمايد سلامت را به هزيمت ، و در اوقات بيدارى به مشاعره و مطالعه كتب تواريخ و امثال اين‌ها مشغول گردد تا آن‌كه لااقل مشغول به كذب و غيبت و نميمه و قبايح ديگر نباشد . اين آداب و اوراد روز او است ، و چون شب درآيد و فرايض را به آدابى كه شايد و بايد به‌جا آورد ، پس محافظت بر وظايف و اعمال و نوافل ما بين مغرب و عشا و بعد از عشا بنمايد ، و در ما بين مغرب و عشا خود را از غفلت و لهو و لعب دور دارد ، و بداند كه آن ، وقتى است كه صاحب شرافت و فضيلت بسيارى است . و او را ايضا ساعت غفيله گويند . پس خود را متعرض فيوضات آن بنمايد و محروم نسازد . و چون شب نصف شود تهجد و شب‌بيدارى و قيام نمودن به سيزده ركعت نافلهء شب و ساير وظايف و ادعيه و اورادى كه در شريعت رسيده است ترك ننمايد و قدر آن را بداند كه به فرمودهء خداوند كه إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا « 2 » او را در كمال و تقرب و نشاط نفس ، تأثير غريب و سريعى است . و از اين سبب است كه خداوند آن را به فرمودهء

--> ( 1 ) . مشكاة الانوار ، ص 54 ؛ حديث چنين است : « عن الباقر عليه السّلام ثلاثة ، سالم و غانم و شاجب ، فالسالم الصامت ، و الغانم الذاكر للّه ، و الشاجب الّذى يلفط و يقع فى الناس » . و هكذا فى احياء العلوم ، ج 3 ، ص 110 ؛ « قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله الناس ثلاثه : غانم و سالم و شاجب » و محجة البيضاء ، ج 5 ، ص 195 . ( 2 ) . مزمّل : 6 .