جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
610
تحفة الملوك ( فارسى )
مىدهيم ما ايضا افترا گويندگان را . بعد از آن فرمودند كه نمىبينى در دنيا صاحب بدعتى را مگر ذليل و خوار ، و نمىبينى ايضا كسى را كه افترا بسته باشد بر خدا و بر رسول و اهل بيت او مگر ذليل و خوار . « 1 » و مراد آن حضرت تاويل آيه است ، يعنى آن كه مراد از گوساله ، هركسى و هرچيزى است كه اين كس در عبادت خداوند ، او را در نظر و در مقصد گرفته باشد و از اخلاص دور شده باشد نه اينكه منحصر در گوسالهء سامرى و قوم بنى اسرائيل و خصوص پرستش ايشان آن را باشد و مخفى نماناد كه اين طريقه اخلاص در عبادت خداوند ، همان رياضتى است كه طالبان علم هميشه طالب آن مىباشند و مكررا ايضا در تضاعيف تحف سابقه ، تلويحا و تصريحا ، ذكر آن شده است . و لكن به مضمون « ليس كل طالب واجد » « 2 » با وجود طلب ايشان مر او را طريقهء آن را نيافتهاند و به خواهشهاى باطل خود و بدعتهاى ساير مبتدعين ، كه به مضمون همين آيه و حديثى كه الحال ذكر شد موجب غضب خدا و ذلت و خوارى ايشان است ، در حيات دنيا خود را آويخته و معطل و متحير و ضالّ گردانيدهاند . و اين طريقهء اخلاص ايضا وسيله و طريقهء ظفر يافتن به زهد در دنيا است كه مقدمه و طريقهء قريبه رسيدن به حكمت و به علوم است بىدليل و بىاستاد ، به مضمون همين حديث و حديث مشهور نبوى كه « من اراد ان يؤتيه اللّه علما من غير تعلّم و هدى من غير هداية فليزهد فى الدنيا » « 3 » كه سابقا ايضا ذكر آن شد . خلاصه از براى ظفر يافتن و وصول به علوم و به معارفى كه عالم حقيقت است ، غير از تمسكزدن به شريعت و طريقت و متوجه ساختن قلب و ارادهء خود را به عالم اعلى و خالص گردانيدن نيت و سريرت خود را براى خدا ، كه موجب زهد در دنيا است و آن موجب و سبب قريب از براى وصول به حقايق و معارف و علم لدنى بى دليل و بىاستاد است ، ديگر راهى و طريقهء رياضتى نمىباشد ؛ چونكه منبع افاضه
--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 16 ، ح 6 . ( 2 ) . كشف المحجة ، فصل 154 ، ص 231 ؛ حديث را اينچنين نقل كرده است : « ليس كل طالب يصيب » ؛ در تحف العقول ، ص 60 و بحار الانوار ، ج 77 ، ص 208 ، 228 و 289 ، نيز چنين آمده است . ( 3 ) . القوائد المجموعه ، ص 286 ، رقم 45 ، ص 306 ، رقم 46 ؛ اتحاف الستره ، ج 9 ، ص 333 ؛ احياء علوم ، ج 4 ، ص 224 و محجة البيضاء ، ج 7 ، ص 356 .