لطف الله بن عبد الكريم كاشانى

مقدمهء مصحح 15

تحفة الدستور ( فرهنگ اعداد كلمات ) ( فارسى )

دل ناچسب به ضرورت تاريخ به كار گرفته‌اند يكى « شبخون » كه مىشود گفت مخفف « شبيخون » است كه در اين فرهنگ هست و ديگر در شباخون كه به زعم سرايندهء آن مسلّم « شبيخون » است و در اين فرهنگ هم نيست ضمن اينكه سازندگان اين دو كلمات ، ماده تاريخ را به خاطر ندارم به‌هرحال اينها هم از مقوله‌هاى ضبط مؤلف است . مطلب ديگرى كه شايان بيان است كه اين فرهنگ را كارآمدتر و قابل رجوع‌تر و به اصطلاحى ديگر امروزىتر و علمىتر نموده ، نيمهء دوم كتاب حاضر است كه نگارنده با نام فرهنگ تهجى شدهء واژه‌ها و تركيب‌ها به همراه اعداد آن‌ها بر آن افزوده است تا آنانى كه مبتدىتر در امر محاسبهء ماده تاريخ‌ها هستند با مراجعه بدين قسمت با يادداشت كردن اعداد واژه‌هاى ماده تاريخ مورد مطالعهء خويش ، از جمع كردن آن‌ها به عدد ماده تاريخ مورد نظر دست يابند . نيز حتى آنان كه وقوف براين امر دارند براى محاسبهء هر واژه ، كار محاسبه را آسان‌تر مىنمايد . پيشينهء تأليف فرهنگ تحفة الدستور با نشانه‌هايى كه در دست است نگارنده مسلّم و يقين مىداند براى اولين بار مبتكر تأليف فرهنگ اعداد الفاظ مير رفيع الدين حيدر معمايى طباطبايى كاشانى است كه در سال 1000 ه ق . آن را در هند تأليف نمود . به سبب سعايتى كه از مير حيدر به شاه عباس اول صفوى كردند وى به همراه فرزندش مير سنجر به سال 999 ه ق . « 1 » ايران را ترك گفت و به هند رفت و به دربار اكبر شاه گوركانى پيوست . مير حيدر از ماده تاريخ‌سازان معروف و مشهور و بلامنازع در كار ماده تاريخ‌سازى بود . آنچنان‌كه در شرح احوال او نوشته‌اند بيشتر ماده تاريخ‌هايش را فى البداهه مىسرود . صرف نظر از سرعت در ساختن ماده تاريخ ، ماده تاريخ‌هاى ساخته شدهء وى

--> ( 1 ) . ر . ك . مآثر رحيمى ، عبد الباقى نهاوندى ، انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگى ، ص 352 .