( ص 301 ) ، نگارش يافته باشد . پس المعجم قزوينى هم گويا پس از 724 تأليف شده و تاريخ تأليف اين دو يعنى تحفه و المعجم ميان سالهاى 724 و 733 بوده است « 1 » . از سنجش باب نهم اين كتاب كه در تاريخ اسلامى است با تجارب السلف چنين دريافتم كه مؤلفان اين دو كتاب در اين باب و جاهاى ديگر گويا از يك اصل و منبع بهره برده و كتابهاى خود را تأليف كرده‌اند و ممكن است مؤلف كتاب تحفه كه شايد همان قزوينى مؤلف المعجم باشد همانطور كه در المعجم عمل كرده در تدوين كتاب تحفه از تجارب السلف استفاده برده باشد و آن را مأخذ خود قرار داده و بعضى مطالب ديگر هم آورده و بر آن افزوده است . مؤلف تحفه در باب نهم ( ص 174 ) از مؤلف تجارب السلف بعنوان « عزيزى » ياد كرده و بيتهايى ازو كه دربارهء خلفاى عباسى سروده ( ص 93 ) نقل كرده است . در ذكر خلفاى راشدان بيتى آمده است ( ص 134 ) كه در تجارب السلف ( ص 10 ) نيست و در آثار الوزراء ( ص 21 ) دو بيت ديگر ديده مىشود . در ذكر خلفاى اموى ( ص 154 ) بيتهايى هست كه در آثار الوزراء ( ص 22 ) ديده مىشود ولى در تجارب السلف نيست و بجاى آنها بيتهايى است كه خود هندو شاه سروده است ( ص 85 ) . قزوينى گويا عادت داشته است كه عبارات ديگران را در كتابهاى خود بياورد چنان كه عبارات مكاتيب رشيدى و ديباچهء المعجم شمس قيس را در متن و ديباچهء المعجم گنجانده « 2 » و همان كارى را كرده است كه عقيلى در آثار الوزراء نسبت بآثار ديگران روا داشته است . پس هيچ بدور نيست كه قزوينى اگر مؤلف كتاب ما باشد در تحفه از تجارب السلف گرفته باشد .

--> ( 1 ) - بنگريد به : فهرست كتابخانهء دانشكدهء حقوق ص 198 - نشريهء كتابخانهء مركزى دانشگاه دفتر نخستين ص 200 - ديباچهء المعجم فى معائير اشعار العجم شمس قيس رازى چاپ مدرس رضوى ص نه . ( 2 ) - حواشى آقاى محدث بر آثار الوزراء ص 290 - 322 .