تاج الدين احمد وزير
359
بياض تاج الدين احمد وزير ( فارسى )
بيت [ اگر ضرب المثل علمت محيط نه فلك گردد . . . ] اگر ضرب المثل علمت محيط نه فلك گردد * به دانايى مكن دعوى به نادانى كن « 1 » اى دانا عدد اعداد متواليه چون فرد باشد وسطانى نصف مجموع حاشيت باشد وقتى كه در بعد متساوى باشند مثلا از يك « 2 » تا نه عدد وى فرد است كه نه است و وسطانى پنج است و وى نصف مجموع چهار و شش است و نصف مجموع سه و هفت است و على هذا و اگر اعداد متواليه زوج باشد مثلا از يك تا ده مجموع هر دو وسطانى كه پنج و شش است مساوى مجموع حاشيت باشد چون در بعد متساوى باشند مثل چهار و هفت و سه هشت و دو و نه و يك « 3 » و ده اين دو قاعده را در همه اعداد متواليه اعتبار كن كه مسطور است . حكايت قرصهاى نان ! دو شخص با يكديگر نشسته بودند يكى را پنج قرص [ نان ] بود و ديگرى را سه قرص [ نان ] شخص ديگرى بر ايشان بگذشت او را صلا زدند و با يكديگر آن قرصها تناول كردند آن شخص غريب چون فارغ شد هشت درهم پيش ايشان بنهاد صاحب پنج قرص [ نان ] گفت پنج درهم از آن من و سه درهم « 4 » از آن رفيق مناسب عدد أقراص ، رفيق راضى نشد و طلب مناصفه كرد * 305 * اين قضيه را با زيركى گفتند فرمود كه هفت درهم « 5 » حق صاحب پنج قرص [ نان ] يك درهم حق صاحب سه قرص [ نان ] زيراكه ما هر قرص [ نان ] را به سه پاره كنيم پارهها [ ى ] پنج قرص [ نان ] پانزده باشد و پارهها [ ى ] سه قرص [ نان ] نه ، مجموع بيست و چهار پاره باشد و حصهء « 6 » هر شخص هشت « 7 » پاره
--> ( 1 ) كنى . ( 2 ) يكى . ( 3 ) يكى . ( 4 ) درم . ( 5 ) اين مورد و موارد ديگر درم است . ( 6 ) بالاى سطر نوشته شده . ( 7 ) اين كلمه محو شده است .