ياقوت چند نامهء ديگر وى را مىآورد كه براى آشنا شدن با نوع آموزش و انس عطا با ادب تازى چند سطرى از يك نامهء ديگر وى را مىآوريم : فصل من كتاب : الصحبة نسبة فى شرع الكرم و المعرفة عند اهل النهى أوفى الذّمم و الاخوّة لحمة دانية و المصافاة قرابة ثانية . ياقوت بيست و شش بيت از اشعار عربى عطا را به دنبال مىآورد « 1 » . در منابع ديگر مطلبى مزيد بر آنچه آورديم ديده نمىشود ، جز آنكه مؤلف نزهة الخواطر كتاب منهاج الدين را ، در تصوف ، به وى نسبت مىدهد « 2 » . از آنچه آمد مىتوان عطاى يعقوب را به اجمال چنين معرفى كرد : ابو العلاء عطا بن يعقوب غزنوى ، ملقب به ناكوك ، متوفى 491 ق . از نويسندگان و شعراى دورهء غزنوى . در دستگاه سلطان ابراهيم غزنوى ( 450 - 492 ) صاحب مقامى و الا بوده است ، امّا چندى بعد مورد بىمهرى سلطان قرار مىگيرد و هشت سال را در زندان لاهور به سر مىبرد . از آن ميزان اشعار و آثار نثرى وى كه در دست است چنين استنباط مىشود كه در ادب عربى مكانتى داشته و بيش از آنكه در ادب فارسى نامور شود ، در ادب تازى شهرت به هم رسانيده است ، به‌طورى كه رسائل عربى او از غزنه به عراق و از عراق به ديگر شهرها دست به دست مىگشته است . ديوان شعر عربىاش را در مصر به دويست دينار خريد و فروش مىكرده‌اند و ديوان فارسىاش در خراسان با بهاى گران خريدار داشته است ، رساله‌هاى متصنع و آراستهء عربى او چنان مقبول اديبان آن روزگار افتاده بود كه ياقوت حموى ، كه خود با آثار طراز اوّل نويسندگان تازى آشنايى داشته ، با ميل و رغبت هرچه تمام‌تر چند نامهء او را در معجم خود نقل مىكند . شخصى كه تا اين حد وابسته به حوزهء ادب عرب بوده و از سياق رسائل پرتكلف عربىاش برمىآيد كه بايد عمرى را در ادب عربى به سر آورده باشد ؛ چگونه ممكن

--> ( 1 ) . معجم الادبا ، ج 12 ، ص 170 به بعد . ( 2 ) . - الاعلام ، ج 4 ، ذيل عطا بن يعقوب ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى ، ج 1 ، ص 43 ؛ تاريخ ادبيات در ايران ، ج 2 ، ص 477 ؛ هدية العارفين ، ج 1 ، ستون 664 ؛ مجمع الآداب فى معجم الألقاب ، ج 1 ، ص 384 ( شمارهء 585 ) ؛ مجمع الفصحا ، ج 2 ، ص 873 ( نسبت وى را به غلط رازى و سال وفاتش را 471 نوشته ) ؛ حماسه‌سرايى در ايران ، ص 309 .