شجاع
226
أنيس الناس ( فارسى )
به طريق مثال درين دو بيت : شعر اتت تشتكى عندى مزاولة القرى * و قد رأت الضيّفان يبغون منزلى فقلت كأنى ما سمعت كلامها * هم الضّيف جدى فى قراهم و عجل « تشتكى » حال است از ضمير « اتت » كه فاعل اوست ، و « قد رأت » حال از ضمير « تشتكى » ، و « كانى ما سمعت » حال از ضمير « قلت » . و مضمون ابيات مذكوره آنكه زوجهء من به نزد من آمد درين حال كه شكايت مىكرد از ملازمت ضيافت و مداومت مهماندارى ، و اين شكايت در حالتى بود كه مهمانان را ديد كه متوجّه خانهء من بودند . پس تجاهل و تغافل نموده گفتم مرأة متشكّيه را كلامى بر خلاف مقتضى كلام و مراد او ، درين حال كه گوييا من سخن او نشنيدهام كه مهمانان رسيدند ! پس چنانچه عادت طبيعت تست جدّ نما در ضيافتشان و تعجيل كن در مهماندارى و محافظت حالشان . ادب ديگر آنكه چون زن بكر خواستى ، اگرچه بر او مشعوف باشى و دوست دارى پيوسته با او معاشرت و مباشرت مكن . چه اگر برين منوال اشتغال نمايى و پيوسته به او مشغول گردى پنداشته باشد كه عادت خلق چنين است ، و اگر روزى ترا عذرى باشد يا سفرى پيش آيد چون عادت كرده باشد