يعنى هم در ترتيب حوادث و هم در عبارات ، تابع سليقهء نقّال و حتى كاتب بوده است . يك نسخهء كامل مصوّر در كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى وجود دارد كه تاريخ اصلى آن 1265 ه . ق مىباشد ، ولى تكملهء كسريهاى آن به خط پسر كاتب اصلى به تاريخ 1323 ه . ق است . به گمان من استوارترين نسخهء موجود كه هم تاريخ درست و غير مخدوش دارد و هم افتادگى ندارد ، نسخهء كتابخانهء ملك است كه البته شامل بخشى از اسكندرنامه نقالى مىباشد و عنوان آن چنين است : « هذا كتاب اسكندرنامه جلد خطا [ ختا ] » و در پايان آن چنين نوشته است : « تمام شد اين جلد شاه‌نامه [ كذا ] در يوم يكشنبه 12 شهر ربيع الثانى سنه 1208 [ ه . ق ] بحسب الفرمودهء توفيق و نصرت شعار مخدومى كربلايى محمد شريف مشهدى . » قابل تذكر است كه در نسخه‌هاى چاپى و خطى ديگر اسكندرنامه « داستان ختا » بعضا در جلد دوم و بعضا در جلد سوم است . در هرحال ، هر كس اين مجلد را بخواند با نوع حوادث « كليات هفت جلدى اسكندرنامه » از وقايع پهلوانى و شيرين‌كاريهاى عيّارى و حكايات عاشقانه و شگفتىهاى جادويى آشنا خواهد شد . مجلدات ديگر هم كمابيش همين‌هاست ، همچنانكه « داستان سمك عيار » نيز به‌عنوان بهترين داستان كهن عاميانه همين عيب يا خصوصيّت را دارد كه حوادث آن تكرار شود ، مانند بعضى گوشه‌هاى موسيقى كه در چند دستگاه تكرار مىشود . داستان‌پرداز اسكندرنامه ، رويدادهاى قهرمانى و ماجراهاى عيّارى و حوادث جادويى و پيشامدهاى عشقى را از هر آنچه شنيده يا خوانده بوده گرد كرده و به قلم آورده و به دست و زبان نقال سپرده است و هر نقّالى با ترزبانى بر آن افزوده يا كاسته و يا به دگرگونيهاى نوين آراسته است . رزم‌آوريهاى كودك پهلوان نو رسيده از تصويرهايى است كه در شاهنامهء فردوسى برمىخوريم . همچنين شاهكار رستم در تسخير سپيد دژ كه جنگجويان را در جوالهاى نمك وارد قلعه مىنمايد ، در عمليات عياران اسكندر تكرار گرديده ، قضاياى هفت خان ، كما بيش در هفت بند ( و هفت جلد ) اسكندرنامه بازتاب مىيابد كه مطابق با هفت اقليم ( و هفت سياره ) است . « 1 »

--> ( 1 ) . در كتب نجوم و جغرافياى قديم ، اقليم اول ( هند ) را با كيوان ، اقليم دوم ( چين ) را با برجيس ، اقليم سوم -