بارى ، دور نيست كه الدّلائل البرهانيّة از ابن العتائقى ، از علماى سدهء هشتم ، باشد . اين احتمال از يكى از عبارات كتاب برمىآيد و مرحوم استاد سيّد جلال الدّين محدّث ارموى - قدّس سرّه - نيز به آن توجّه كرده و گفته است : « اگر علماء - رحمهم الله - اين رساله را به علَّامه ( ره ) نسبت نداده بودند ، همانا مىگفتم كه از ابن العتائقى است ؛ چرا كه ظاهر عبارت بر آن دلالت مىكند » . « 30 » ترجمان فرحة الغرى : علَّامهء مجلسى « 31 » علَّامه محمّد باقر مجلسى در 27 رمضان المبارك سال 1037 ه . ق . در اصفهان به دنيا آمد . وى كهترين پسر علَّامه محمّد تقى مجلسى ( درگذشته به 1070 ه . ق . ) ، عالم بزرگ روزگار صفوى ، بود . مىگويند نياى محمّد باقر ( / پدر محمّد تقى ) ، موسوم به ملَّا محمّد مقصود على اصفهانى ، داماد ملَّا كمال الدّين درويش محمّد نطنزى ، نخستين كس از اين خاندان بود كه به نام « مجلسى » شهرت يافت و فرزندانش از آن پس بدين شهرت خوانده شدند . نوشته‌اند وى مردى صاحب كمال و با ورع بوده و در مجلسآرايى ثانى نداشته « و تخلَّص به مجلسى مىفرموده است و لهذا اين سلسله به مجلسى مشهور شده‌اند » . علَّامهء محمّد تقى مجلسى ، نه تنها ، پدر جسمانى محمّد باقر ، كه مربّى روحانى وى نيز به حساب مىآيد . او ظاهرا در دوران تحصيل فرزند ، مهمترين استاد او محسوب مىگردد و خود فرزند بارها در اجازه نامه هايش به شاگردان و معاصران ، به بهره ورىاش از محضر پدر تصريح مىكند . گفته‌اند : « مراتب علوم را در خدمت والد خود [ / علَّامه محمّد تقى ] استفاده نمود و در اندك زمانى جامع علوم دينيّه . . . گرديد وصيت فضائلش ، با وجود پدر بزرگوارش ، به اطراف و اكناف رسيد . » . ميرزا عبد الله اصفهانى ، صاحب رياض العلماء ، كه شاگرد و دستيار علمى علَّامه محمّد باقر مجلسى است و از وى با عنوان « استاد الاستناد » ياد مىكند ، مىنويسد كه وى علوم عقلى را نزد آقا حسين خوانسارى و علوم نقلى را نزد پدرش آموخته است . علامه محمّد باقر مجلسى ، از بسيارى كسان اجازهء روايت كتاب و حديث گرفته بود كه

--> « 30 » سنج : الغارات ، ج 2 ، ص 867 و 868 ( متن و پىنوشت ) . « 31 » بيشترينهء آگاهيهاى اين نقد حال را از اين مآخذ برگرفته‌ام : علَّامهء مجلسى ، حسن طارمى ، انتشارات طرح نو ، چ 1 ، صص 11 - 21 و 49 - 53 و 251 و 85 - 87 و 132 و 133 و 122 ؛ و : شناختنامهء علَّامه مجلسى ، ج 1 ، ص 97 ؛ و : دو گفتار .