نظر امانتدارى يا خيانت بر كارشان نظارت مىشود ؛ و كسانىكه بر كارشان از نظر مرغوبيت يا عدم مرغوبيت نظارت مىشود . طايفه‌اى كه از نظر كم‌كارى يا انجام كار به اندازه بر آن‌ها نظارت مىشود كسانى چون طبيب و معلم را دربر مىگيرد ؛ زيرا طبيب قاعدتا در مورد انسان كارهايى را به انجام مىرساند كه كوتاهى در آن‌ها به مرگ يا بيمارى او منتهى مىشود و معلم نيز شيوه‌ها و خوىهايى دارد كه خردسالان بر آن‌ها تربيت مىشوند و بازگرفتن ايشان از اين شيوه‌ها و خوىها در بزرگسالى كارى بس دشوار است . از همين روى ، محتسب كسانى از اين طايفه را كه كار خود را به اندازه انجام مىدهند و شيوه و خويى پسنديده دارند تثبيت مىكند و كسانى را كه كوتاهى يا شيوه و خويى ناپسند دارند از عهده‌دار شدن آنچه به تباهى تن يا ناپاكى خلق و خوى مىانجامد بازمىدارد . طايفه‌اى كه از نظر امانتدارى يا خيانت بر كارشان نظارت مىشود كسانى از قبيل زرگران ، بافندگان ، گازران و رنگرزان را دربر مىگيرد ؛ زيرا آنان ممكن است با برداشتن اموال مردم فرار كنند . از همين روى ، محتسب بر افراد مورد اطمينان و امانتدار از اصناف يادشده نظارت مىكند و آنان را در كارشان ثابت مىگذارد ، ولى كسانى را كه خيانتشان آشكار شده است از اين كار بازمىدارد و افشايشان مىكند تا كسانىكه از ايشان شناختى ندارند فريبشان را نخورند . گفته شده است حاميان و متوليان دستيارى حكومت بيش از متوليان امور حسبه سزامند بر عهده گرفتن اين كار هستند . از ديدگاه نگارنده همين نظر درست‌تر مىنمايد ؛ چرا كه خيانت از توابع سرقت است . سرانجام طايفه‌اى كه بر كارشان از نظر مرغوبيت و عدم مرغوبيت نظارت مىشود كسانىاند كه تنها متوليان امور حسبه حق نظارت بر آنان را دارند و تنها آنان هستند كه مىتوانند به‌طور عموم از نادرستى يا نامرغوب بودن كار اين اصناف نهى كنند ، هرچند در اين باره شاكى خصوصى وجود نداشته باشد . اما چنانچه در يك كار خاص پيشه‌ور به كار نامرغوب و نادرست و نيز تدليس عادت داشته باشد و شاكىاى هم از او شكايت كند محتسب وى را نهى مىكند و از اين عمل بازمىدارد و اگر هم خسارتى پيش آمده باشد بايد در وضعيت آن نگريست : چنانچه اين خسارت نيازمند برآورد كردن و سنجيدن باشد از آن روى كه اين كار به اجتهادى حكمى نياز دارد محتسب نمىتواند بدان رسيدگى كند و قاضى به رسيدگى بدان سزامندتر است ، ولى چنانچه نيازمند برآورد كردن و سنجيدن نباشد و فرد