علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )
435
آيين حكمرانى ( فارسى )
گواهى آنان در دل صاحب امضا افتاد ، ترديد و شك از ميان خواهد رفت ، ولى اگر كاتب ديوان چنين گواهانى در اختيار نداشت و يادآور شد كه چون پيشتر مىدانسته ، گزارش خويش را از حفظ نوشته است سخن او گرفتار عيب و كاستى خواهد بود و صاحب امضا حق خواهد داشت اين گزارش را از او بپذيرد يا رد كند ، هرچند حق ندارد وى را بر درستى گزارش سوگند دهد . مسئوليت ششم رسيدگى به شكايتهاست كه خود بسته به تفاوت نوع دادخواهى ، احكامى متفاوت دارد و از اين دو احتمال بيرون نخواهد بود كه دادخواه يا از رعيت است ، يا از كارگزاران . چنانچه دادخواه از رعيت باشد و از ستم و بدرفتارى از كارگزاران شكايت كرده باشد ، صاحب ديوان ميان آنها داورى خواهد كرد و براى او جايز خواهد بود اين دادخواهى را بررسى كند و ستم را از ميان بردارد ، خواه اعمال ولايت در اين خصوص به او واگذار شده باشد يا نشده باشد ؛ چه ، كاتب ديوان اصولا براى همين پاسداشت قوانين و استيفاى حقوق به كار فراخوانده مىشود و بنابراين ، به انعقاد اين ولايت براى او از حق رسيدگى به دادخواهىها نيز برخوردار مىشود . البته ، اگر كاتب ديوان صريحا از چنين داورىاى نهى شده باشد از آن خوددارى مىورزد و اين نهى ، بركنارى وى از بخشى از آنچه به او سپرده شده است شمرده مىشود . اما اگر دادخواه يكى از كارگزاران باشد كه در محاسبهاى با او بىقاعده عمل كردهاند يا در معاملهاى با او خطا شده است ، صاحب ديوان طرف اين دادخواهى خواهد بود و ولى امر ، خود ، به اين دادخواهى رسيدگى مىكند .