علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )

413

آيين حكمرانى ( فارسى )

اگر كسى از لشكريان بميرد يا كشته شود آن مقدار مقررىاى كه استحقاق داشته باشد بر همان قوانينى كه خداى تعالى در ارث تعيين فرموده از او به ارث برده مىشود و طلب وارثان او از بيت المال است . فقيهان در اين‌كه در فرض يادشده مخارج زنان و فرزندان چنين كسى همچنان از مقررى او در ديوان لشكريان تأمين مىشود يا نه ، اختلاف ورزيده و دو ديدگاه اختيار كرده‌اند : ديدگاه نخست آن‌كه چون كسىكه استحقاق اين مقررى را داشته از ميان رفته است نفقهء يادشدگان از ديوان لشكريان ساقط مىشود و آن‌ها به مال عشر يا زكات حواله داده مىشوند . ديدگاه دوم آن‌كه به هدف تشويق شخص به ماندن در لشكر و برانگيختن او به پيكارگرى ، نفقه زنان و كودكان چنين كسى همچنان از مقررى او در ديوان لشكريان تأمين مىگردد . فقيهان ، همچنين دربارهء ساقط شدن مقررى جنگاور در صورتى كه زمين‌گير شود ، اختلاف كرده و دو نظر ابراز داشته‌اند : نظر نخست آن‌كه اين مقررى چون در برابر كارى عطا مىشده كه اكنون امكانش نيست ، ساقط مىشود ؛ نظر دوم آن‌كه با هدف تشويق به درآمدن كسان در شمار لشكريان و ارتزاق‌بگيران حكومت ، اين شخص همچنان از مقررى پيشين برخوردار مىماند . فصل [ : بخش دوم : امور مربوط به قلمروها ، اعم از مقررىها و حقوق وضع‌شده بر هر قلمرو ] اين بخش دربردارندهء شش فصل است : فصل نخست عبارت است از مشخص كردن منطقهء موردنظر به‌گونه‌اى كه از ديگر مناطق بازشناخته شود ، همچنين بيان جزئيات نواحى آن‌كه داراى احكامى متفاوت هستند . بدين سان در اين بخش از ديوان مرز هر بلاد يا سرزمين ، به‌گونه‌اى كه با ديگر بلاد يا سرزمين‌ها مشاركت نداشته باشد ، مشخص مىشود و جزئيات نواحى هر سرزمين نيز در صورتى كه اين نواحى داراى احكامى متفاوت باشند بيان مىگردد . اگر در هر ناحيه نيز اراضى مختلف احكامى متفاوت داشته باشند ، جزئيات اين املاك و اراضى ، به‌سان جزئيات نواحى بيان داشته مىشود . اما اگر اراضى و املاك هر ناحيه احكامى متفاوت نداشته باشند به بيان جزئيات نواحى و نه جزئيات اراضى و املاك بسنده مىشود .