علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )

409

آيين حكمرانى ( فارسى )

بر درخواست او و پذيرش اين درخواست است . او ، چنانچه داراى هيچ كار ديگرى نباشد ، درخواست مىكند و كسىكه عهده‌دار حكومت است مىتواند در صورت نياز به اين شخص به ثبت‌نام او اقدام كند . در اين وضعيت ، اگر آن شخص داراى شهرت و نيز برخوردار از منزلتى بلند باشد درست نيست به هنگام ثبت‌نام او در ديوان براى او نشانه‌هايى جسمى بياورند يا او را به اوصافى ياد كنند . اما اگر كسى گمنام باشد بايد نشانه‌هاى جسمى و اوصافى براى وى ذكر كرد ؛ يعنى بايد سال ولادت ، رنگ پوست ، نشانهء چهره و ديگر اوصافى را كه مىتواند مايهء بازشناخته شدن او از ديگران شود يادآور شد ، تا نام‌هاى همسان موجب خطا نگردد و در هنگام دادن مقررى دعوىهاى متعارض پيش نيايد . چنين كسى را بايد به يك سردسته يا فرمانده گروه ملحق ساخت تا خطاهايش از اين رهگذر پيگيرى شود . فصل [ : ترتيب لشكريان در ديوان ] پس از ثبت‌نام كسان در ديوان لشكريان ، ترتيب آنان به دو لحاظ انجام مىيابد : يكى عام و ديگرى خاص . لحاظ عام در ترتيب ، همان ترتيب قبايل و مليت‌هاست تا هر قبيله‌اى از ديگر قبيله‌ها و هر مليتى از ديگر مليت‌ها بازشناخته شود و نه آن‌ها كه از اين لحاظ با همديگر تفاوت دارند در يك دسته قرار گيرند و نه آن‌ها كه از اين لحاظ همانند هستند از هم جدا داشته شوند . هدف از اين ترتيب آن است كه فراخوانى كسان در ديوان بر سامانى واحد كه در آن هركس به نسب خويش شناخته شده است صورت پذيرد و از اين رهگذر زمينهء كشمكش و ستيز از ميان برود . سپاهيان بدين‌لحاظ از اين دو حال بيرون نيستند كه يا عرب هستند يا غير عرب . اگر عرب باشند در سلسله نسب‌هايى به همديگر پيوند مىخورند و در شاخه‌هايى از يكديگر جدا مىشوند و قبايل آنان برحسب مقدار نزديكى خونى به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله مرتب مىشوند ، آن‌سان كه عمر رضى اللّه عنه به هنگام تدوين ديوان آنان را بر همين سامان ترتيب داد . در اين تركيب از بن يك تبار آغاز مىشود و سپس به شاخه‌هاى آن پرداخته مىشود ؛ عرب‌ها اصولا از دو تيره عدنانى و قحطانىاند ، و عرب عدنانى بر قحطانى مقدم داشته مىشود ؛ چرا كه نبوت در همين تيره بوده است . عدنان خود دو شاخهء ربيعه و مضر را در برمىگيرد و از اين ميان مضر بر ربيعه مقدم داشته مىشود ، باز هم بدان سبب كه نبوت در اين شاخه بوده است . مضر ، قريش و غير قريش را در خود جاى مىدهد و از اين ميان قريش تقدم