عقيده داشت و عثمان رضى اللّه عنه نيز پس از وى بر همين رأى بود . ابو حنيفه و فقيهان عراق هم اين رأى را پذيرفته‌اند « 1 » . هنگامى كه ابو بكر صلّى اللّه عليه و إله مردم را برابر قرار داد ، عمر با او به مناظره برخاست و گفت : آيا آن را كه دوبار هجرت كرده و به دو قبله نماز گزارده ، با آن‌كه در سال فتح [ مكه ] از بيم شمشير اسلام آورده است برابر مىدارى ؟ ابو بكر رضى اللّه عنه به او گفت : آنان همه براى خدا كار كرده‌اند و پاداش آن‌ها هم بر خداوند است و اين سراى تنها سراى رساندن رهگذر است . اما عمر رضى اللّه عنه گفت : من كسى را كه با پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله جنگيده با كسىكه در كنار او پيكار كرده است همانند نمىدارم . از همين روى ، عمر چون ديوان را بنياد كرد ميان مردم برپايهء پيشينه‌شان تفاوت نهاد : او براى آن دسته از مهاجران نخستين كه در بدر حضور يافته بودند پنج هزار درهم در هرسال قرار داد . على بن ابى طالب عليه السّلام ، عثمان بن عفان ، طلحة بن عبيد اللّه ، زبير بن عوام و عبد الرحمن بن عوف رضى اللّه عنه از اين جمله بودند . او در همين رديف ، براى خود نيز پنج‌هزار درهم قرار داد و عباس بن عبد المطلب ، حسن و حسين عليهما السّلام را به واسطهء جايگاهى كه نزد پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله داشتند به همين گروه ملحق ساخت . برخى هم گفته‌اند : او حتى عباس را بر همه برترى داد و براى وى هفت هزار درهم مقرر كرد . او همچنين ، براى كسانى از انصار كه در نبرد بدر حضور يافته بودند چهار هزار درهم قرار داد . وى ، هيچ‌كس را بر بدريان برترى نداد ، مگر همسران پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله ، كه براى هركدام ده هزار درهم مقرر كرد و البته از اين ميان تنها براى عايشه دوازده هزار درهم تعيين نمود . وى ، جويريه دختر حارث و صفيه دختر حيى را هم به اين گروه ملحق ساخت . گفته‌اند : عمر براى هريك از زنان پيامبر صلّى اللّه عليه و إله شش هزار درهم مقرر كرد . او ، همچنين ، براى هريك از كسانىكه پيش از فتح مكه هجرت كرده بودند سه هزار درهم و براى هريك از كسانىكه پس از فتح اسلام آورده بودند دو هزار درهم مقرر كرد . او براى پسران نوجوان مهاجران و انصار هم مقررىاى به اندازهء مقررى مسلمانان پس از فتح تعيين كرد . براى عمر بن ابى سلمه مخزومى نيز چهار هزار درهم مقرر داشت ؛ چرا كه مادرش ام سلمه همسر پيامبر صلّى اللّه عليه و إله بود . پس محمد بن عبد اللّه بن جحش [ به خليفه ] گفت : چرا درحالىكه پدران ما هجرت كرده و در بدر حضور يافته بودند ، عمر [ بن ابى سلمه ] را بر ما برترى مىدهى ؟ عمر گفت : او را به‌واسطه نسبتى كه با پيامبر صلّى اللّه عليه و إله دارد برترى مىدهم ؛ آن‌كه عتاب

--> ( 1 ) . چنان‌كه ابو يعلى ( ص 238 ) آورده است امام احمد نيز همين عقيده را داشت - م .