علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )

288

آيين حكمرانى ( فارسى )

ديگر آن‌كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله ربوده‌هاى كشتگان ابو قتاده را به خود او داد ، درحالىكه كسانىكه او كشته بود بيست تن بودند . اما مقصود از « سلب » يا ربوده ، همهء چيزهايى است كه مقتول در هنگام كشته شدن با خود داشته است ، لباسى كه او را حفظ مىكرده ، سلاحى كه با آن مىجنگيده و اسبى كه بر آن سوار بوده است . آنچه از اموال پيكارگر در اردوگاهشان بوده ، ربوده يا سلب محسوب نمىشود . دربارهء اموالى هم كه بر كمر بسته يا چيزهايى چون هميان كه با خود همراه داشته است ، دو ديدگاه وجود دارد . ربوده مشمول خمس قرار نمىگيرد . اما مالك گفته است از همين مال نيز براى مستحقان خمس ، خمس ستانده مىشود . به هرروى ، هنگامى كه فرمانده اعطاى ربوده‌ها را به پايان رساند دربارهء اقدام بعدى او اختلاف نظر وجود دارد : از ميان دو ديدگاه موجود آن‌كه صحيح‌تر است اين است كه فرمانده پس از توزيع ربوده‌ها به استيفاى خمس از همه غنايم مىپردازد و خمس ستانده شده را ميان مستحقان به پنج قسمت مىكند ، چنان‌كه خداوند فرموده است : وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ « 1 » . اما ابو حنيفه ، ابو يوسف ، محمد بن حسن شيبانى و مالك گفته‌اند : خمس بر سه قسمت مىشود ؛ از آن يتيمان ، بينوايان و در راه‌ماندگان . ابن عباس نيز گفته است : خمس بر شش سهم مىشود و از اين ميان [ افزون بر سهام پنجگانه ] سهم خدا به مصارف كعبه مىرسد . مستحقان خمس غنايم همان مستحقان خمس فىء هستند و بدين‌ترتيب ، يك سهم از خمس به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله تعلق دارد و پس از او در منافع مسلمانان هزينه مىشود ؛ سهم دوم از آن « ذى القربى » يعنى بنى هاشم و بنى عبد المطلب است ؛ سهم سوم از آن يتيمان است ؛ سهم چهارم از آن بينوايان ؛ و سهم پنجم از آن در راه‌ماندگان . فصل [ : مستحقان انعام ] فرمانده پس از استيفاى خمس به اعطاى انعام ( رضخ ) به مستحقانش مىپردازد - و بنابر نظريه دوم درباره اقدام بعدى فرمانده پس از توزيع ربوده‌ها ، اين گروه بر مستحقان خمس تقدم دارند .

--> ( 1 ) . انفال / 41 .