علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )

283

آيين حكمرانى ( فارسى )

غنايم برسد خود بدان استحقاق بيشترى خواهد داشت و چنانچه پس از قسمت كردن غنايم برسد او استحقاق بهاى آن اموال و فردى كه آن‌ها را به غنيمت گرفته است استحقاق عين آن‌ها را خواهد داشت . خريدن فرزندان اهل حرب از آن‌ها جايز است ، آن‌گونه كه به تصرف درآوردن آن‌ها نيز جايز است . خريدن اهل عهد يا كسانىكه با مسلمانان پيمان آشتى دارند نيز جايز است ، اما به تصرف درآوردن آن‌ها جايز نيست . اما در مورد فرزندان اهل ذمه نه خريد آن‌ها جايز است و نه به تصرف درآوردن آن‌ها . آنچه را يك تن به غنيمت درآورد در اين‌كه بايد خمسش ستانده شود با آنچه دو تن باهم به غنيمت درآورند حكمى برابر دارد . اما ابو حنيفه و دو شاگرد او [ - شيبانى و ابو يوسف ] گفته‌اند : از آنچه يك جمع به غنيمت درآورند تنها زمانى خمس ستانده مىشود كه آن‌ها يك « سريه » را تشكيل دهند . البته ، آنان دربارهء « سريه » اختلاف كرده‌اند : ابو حنيفه و محمد بن حسن شيبانى گفته‌اند : « سريه » شمارى از سپاهيان را گويند كه قادر به دفاع از خود باشند . اما ابو يوسف گفته است : « سريه » عبارت است از نه نفر و بالاتر از آن ؛ زيرا سريه عبد اللّه بن جحش نه نفر بود . از ديدگاه بيشتر فقيهان ، رسيدن به چنين شمارى شرط نيست ؛ چرا كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله عبد اللّه بن انيس را به تنهايى به عنوان يك سريه به سراغ خالد بن سفيان هذلى فرستاد و او خالد را به قتل رساند ، همچنان‌كه عمرو بن اميه را نيز همراه با يك تن ديگر به عنوان يك « سريه » روانهء مأموريتى ساخت . چنانچه پدر و مادرى اسلام بياورند اين به معناى مسلمان تلقى كردن فرزندان نابالغ آنان اعم از مذكر و مونث است ، ولى به معناى مسلمان دانستن فرزندان بالغشان نيست ، مگر اين‌كه فرزندى ديوانه باشد . مالك گفته است : اسلام آوردن پدر اسلام آوردن فرزندان است ، ولى اسلام آوردن مادر اسلام آوردن فرزندان نيست ؛ چنان‌كه نه مسلمان شدن كودكان نابالغ به تنهايى مسلمان شدن است و نه مرتد شدنشان از دين برگشتگى . اما ابو حنيفه گفته است : در صورتى كه كودكى داراى عقل و تميز باشد هم اسلام آوردن او اسلام آوردن است و هم ارتداد او ارتداد است ، هرچند تا زمانى كه به بلوغ نرسيده است كشته نمىشود . در همين مسأله ابو يوسف گفته است : اسلام آوردن كودك نابالغ اسلام آوردن است ، ولى ارتداد او ارتداد نيست . سرانجام ، مالك - بنابر روايت معن - گفته است : چنانچه كودك خود را بشناسد اسلام آوردن او صحيح است ، ولى چنانچه خود را نشناسد اسلام آوردنش صحيح نيست .