با اين سخن صريح و مسلّم پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله براى هيچ كس نه شبهه‌اى ماند كه از رهگذر آن به ستيزه برخيزد و نه سخنى كه با آن به مخالفت قامت آرايد . فصل [ : انعقاد امامت ] امامت به دو صورت انعقاد مىيابد : يكى به انتخاب اهل حل و عقد ؛ و ديگرى به ولايتعهدى امام پيشين . در انتخاب امام به واسطهء اهل حل و عقد ، فقيهان در حدّ نصاب افرادى كه به انتخاب آنان امامت انعقاد مىيابد اختلاف كرده و نظريه‌هايى گوناگون ابراز داشته‌اند : گروهى گفته‌اند : امامت تنها به اتفاق نظر تودهء اهل حل و عقد در هريك از آبادىها انعقاد مىيابد ، تا خرسندى به او فراگير و تسليم در برابر فرمان او امرى اجماعى باشد . اين نظريه بدان نفى مىشود كه ابو بكر رضى عنه اللّه تنها با بيعت كسانىكه آن‌جا حضور داشتند ، پيشوايى يافت و بيعت با او در انتظار اين نماند كه كسانى هم كه غايب بوده‌اند حضور يابند . گروهى ديگر گفته‌اند : كمترين شمارى كه امامت به انتخاب از سوى آن‌ها انعقاد مىيابد پنج نفر است كه امامت را به رضايت چهار تن ديگر براى يكى از خود منعقد سازند . اين گروه به دو چيز استدلال كرده‌اند : نخست آن‌كه بيعت با ابو بكر رضى اللّه عنه با حضور پنج تن كه بر او اتفاق كردند انعقاد يافت و پس از آن ديگر مردم از اين انتخاب پيروى كردند . اين پنج تن عبارت بودند از عمر بن خطاب ، ابو عبيدة بن جراح ، اسيد بن حضير ، بشر بن سعد و سالم وابسته ابو حذيفه رضى اللّه عنه دوم آن‌كه عمر رضى اللّه عنه شورا را در شش نفر قرار داد تا امامت را براى يكى از خود با رضايت پنج تن ديگر منعقد سازند . اين عقيدهء بيشتر فقيهان و متكلمان بصره است . گروهى از عالمان كوفه هم گفته‌اند : امامت به سه تن كه يكى از آن‌ها با رضايت دو تن ديگر آن را عهده‌دار شود منعقد مىگردد تا اين سه به منزله يك قاضى و دو گواه باشند ، چنان كه عقد ازدواج نيز با حضور ولى و دو گواه صحيح است . سرانجام ، گروهى ديگر گفته‌اند : امامت حتّى به انتخاب توسط يك نفر هم انعقاد مىيابد ؛ زيرا عباس رضى اللّه عنه به على عليه السّلام گفت : دست خود پيش آور تا با تو بيعت كنم و از آن پس مردم گويند

--> - بزار ، مسند البزار ( 1 - 3 ) ، ج 2 ، ص 112 ، ش 465 ؛ هيثمى ، مجمع الزوائد ، ج 10 ، ص 25 ؛ ابن ابى عاصم ، السنه ، ج 2 ، ص 637 ، ش 1519 ؛ ابن حجر ، فتح البارى ، ج 6 ، ص 530 ، ش 3305 ، ج 9 ، ص 133 ، ش 4799 ، و ج 13 ، ص 118 ، و 119 ، ش 6721 ؛ مناوى ، فيض القدير ، ج 4 ، ص 511 و 512 و ج 6 ، ص 294 ؛ عجلونى ، كشف الخفاء ، ج 2 ، ص 122 ، كحلانى ، سبل السلام ، ج 2 ، ص 28 ؛ شوكانى ، نيل الاوطار ، ج 6 ، ص 263 ؛ ابن حنبل ، فضائل الصحابه ، ج 2 ، ص 622 . - م .