قربان ، خسوف ، كسوف و نماز باران . نصب امام براى جماعت اين‌گونه نمازها مستحب است ؛ زيرا اين نمازها را هم مىتوان جماعت خواند و هم فرادى . البته در حكم اصل اين نمازها اختلاف شده است : برخى از پيروان شافعى بدان گراييده‌اند كه اين نمازها سنت مؤكّد هستند و برخى بدان گراييده‌اند كه از واجبات كفايى هستند . كسىكه به امامت نمازهاى پنجگانه يا امامت جمعه منصوب شده باشد حق ندارد بدان استناد ، اين نمازها را نيز امامت كند مگر اين‌كه به‌طور عام به امامت همهء نمازها گمارده شده باشد . در اين صورت اين نمازهاى سنت در شمول نمازهايى كه جمعه و پنجگانه نيستند داخل خواهد بود . فصل [ : نماز عيد ] وقت نماز عيد از زمان طلوع آفتاب تا هنگام ظهر شرعى است و پسنديده‌تر آن است كه نماز عيد قربان زودتر و نماز عيد فطر ديرتر خوانده شود . در هر دو شب عيد قربان و عيد فطر مردم پس از غروب خورشيد تا هنگامى كه در روز عيد نماز را آغاز كنند تكبير مىگويند و در اين ميان ويژگى عيد قربان اين است كه مردم پس از نمازهاى واجبى كه پس از نماز ظهر روز عيد خوانده مىشود تا پس از نماز صبح آخرين روز از ايام تشريق « 1 » تكبيرى ويژه مىگويند . همچنين ، به پيروى از سنت ، نماز عيد قربان و فطر پيش از خطبه ، و نماز جمعه پس از خطبه خوانده مىشود . آنچه نماز عيد را از نماز جمعه جدا مىكند تكبيرهاى زايد بر اصل نماز است كه فقيهان دربارهء شمار آن‌ها اختلاف كرده‌اند : شافعى بدان گراييده كه در ركعت اول افزون بر تكبيرة الاحرام قبل از قرائت هفت تكبير ديگر گفته مىشود و در ركعت دوم نيز قبل از قرائت افزون بر تكبيرة الاحرام پنج تكبير گفته مىشود ؛ مالك گفته است : در ركعت اول شش تكبير و در ركعت دوم پنج تكبير به تكبيرة الاحرام افزوده مىشود ؛ و ابو حنيفه گفته است : پيش از قرائت در ركعت اول سه و در ركعت دوم چهار تكبير افزون بر تكبيرة الاحرام گفته مىشود . امام در تكبيرهاى زايد بر تكبيرة الاحرام به رأى و اجتهاد خويش عمل مىكند و كسىكه او را به امامت منصوب كرده است نمىتواند وى را به عمل به رأى و اجتهاد خود الزام كند ، بر

--> ( 1 ) . روزهاى يازدهم ، دوازدهم و سيزدهم ذى الحجه را ايام تشريق گويند . بنگريد به : فتح اللّه ، معجم الفاظ الفقه الجعفرى ، ص 78 ؛ قلعه‌چى ، معجم لغة الفقهاء ، ص 97 - م .