علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )
12
آيين حكمرانى ( فارسى )
اثر نخست كه به گواهى ابن خلكان گواهى بر چيرگى او در فقه مذهب شافعى است « 1 » و ابن عماد از اسنوى دربارهاش نقل مىكند كه اثرى همانند آن تأليف نشده « 2 » ، اساسا شرحى بر مختصر مزنى است . بخشهايى خطى از اين كتاب در موزهها و كتابخانههاى ليدن ، استانبول ، امريكا ، بريتانيا ، هند و مصر نگهدارى مىشود . چاپى از اين اثر در سال 1999 م . / 1419 ق . در بيروت در دار الكتب العلميه انجام يافته و بخش ادب القاضى آن هم با تحقيق محيى هلال سرحان در چهار جلد منتشر شده است . اثر دوم نيز اثرى مختصر است كه مؤلف آن را به درخواست قادر باللّه به انجام رسانده است . ب - در زمينهء سياسى ، كتابهايى چون الاحكام السلطانيه ، قوانين الوزارة و سياسة الملك ، تسهيل النظر و تعجيل الظفر فى اخلاق الملك و سياسة الملك ، سياسة الملك و نصيحة الملوك . از اين ميان ، كتابهاى قوانين الوزاره و تسهيل النظر را رضوان السيد تحقيق و به ترتيب در سالهاى 1993 م . و 1987 م . منتشر كرده است . كتاب الاحكام السلطانيه نيز براى نخستين بار در سال 1298 ق . چاپ و منتشر شده و از آن پس چاپهاى متعدد از آن انجام يافته است . ج - در زمينهء تفسير ، كتابهاى تفسير القرآن ، النكت و العيون و الامثال و الحكم . از اين ميان دربارهء دومين كتاب اختلاف نظر وجود دارد و برخى النكت و العيون را دو اثر مستقل مىدانند . از اين دو اثر كتاب تفسير القرآن را سيد عبد المقصود و كتاب الامثال و الحكم را مصطفى السقا تحقيق و چاپ كرده است . د - در زمينه ادب و مواعظ ، كتاب ادب الدنيا و الدين كه چاپهاى متعددى از آن صورت پذيرفته و ظاهرا نخستين چاپ آن به سال 1299 ق . بوده است . اين كتاب به قلم دكتر عبد العلى صاحبى به فارسى نيز برگردانده شده است . ه - در زمينه عقايد نيز كتاب اعلام النبوه از آثار ماوردى است و نخستين چاپ آن به سال 1319 ق . انجام يافته است « 3 » .
--> ( 1 ) . بنگريد به : ابن خلكان ، وفيات الاعيان ، ج 3 ، ص 282 . ( 2 ) . بنگريد به : ابن عماد ، شذرات الذهب ، ج 2 ، ص 286 . ( 3 ) . براى آگاهى بيشتر درباره زندگى ماوردى بنگريد به : ابن خلكان ، وفيات الاعيان ، ج 3 ، ص 282 - 284 ؛ ابن عماد ، شذرات الذهب ، ج 2 ، ص 286 و 287 ؛ شيرازى ، طبقات الفقهاء ، ص 138 ؛ ذهبى ، سير اعلام النبلاء ، ج 18 ، ص 64 - 68 ؛ ابن قاضى شهبه ، طبقات الشافعيه ، ج 2 ، ص 230 - 232 ؛ سيوطى ، طبقات المفسرين ، ج 1 ، ص 83 : سبكى ، طبقات الشافعية الكبرى ، ج 5 ، ص 267 - 286 - م .