اگر كشتن گروگان‌ها جايز نباشد رها كردن آنان نيز تا زمانى كه مشركان طرف قرارداد با مسلمانان وارد جنگ نشده‌اند جايز نيست . اما چنانچه مشركان با مسلمانان وارد جنگ شوند آزاد كردن اين گروگان‌ها واجب است . سپس بايد نگريست ؛ اگر اين گروگان‌ها مرد باشند ، رساندن آنان به جايى كه در آن در امان باشند واجب است ، و اگر زن و كودك باشند ، رساندن آنان به خاندان‌هايشان واجب است ؛ زيرا آن‌ها پيرو هستند و نمىتوان آنان را تنها گذارد . جايز است در قرارداد آتش‌بس با مشركان ، اين شرط را به سود مشركان منظور دارند كه چنانچه مردى از آنان به اسلام گرود [ و به دار الاسلام پناه آورد ] او را به نزد مشركان بازگردانند . بر اين پايه ، چنانچه كسى از اين مشركان مسلمان شود [ و به دار الاسلام پناه آورد ] در صورتى كه در بازگشت ، جان وى در امان باشد به آنان بازگردانده مىشود ، ولى در صورتى كه جان او در امان نباشد بازگردانده نمىشود . در قرارداد آتش‌بس ، اين شرط گذارده نمىشود كه آن دسته از زنان مشركان كه به اسلام بگروند [ و به دار الاسلام پناه آورند ] به ميان مشركان بازگردانده شوند ؛ زيرا آنان در معرض بهره‌برىهايى جنسى هستند كه استيفاى آن از سوى مشركان حرام است ؛ بنابراين ، در صورتى كه بازگرداندن آن‌ها در ضمن قرارداد آتش‌بس نيز منظور شده باشد اين كار جايز نيست و تنها مهر آن‌ها به شوهرانشان بازگردانده مىشود ، آن هم مشروط به اين‌كه طلاق داده شده باشند . چنانچه ضرورتى براى عقد قرارداد آتش‌بس در ميان نباشد جايز نيست مسلمانان با كافران آتش‌بس كنند و تنها مىتوانند در مدتى كمتر از چهار ماه با آنان به مسالمت برگزار كنند . اما افزون بر اين مدت نمىتوان به مسالمت ادامه داد ؛ چرا كه خداوند فرمود : « پس چهار ماه در زمين بگرديد » « 1 » . البته ، اعطاى امان خاص از سوى هريك از مسلمانان اعم از زن و مرد و آزاد و برده درست است ؛ چرا كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود : « مسلمانان خونشان با يكديگر برابر است و در برابر ديگران دستى واحدند و به تعهد فروترينشان بازخواست مىشوند » « 2 » .

--> ( 1 ) . توبه / 2 . ( 2 ) . « المسلمون تتكافأ دماؤهم و هم يد على من سواهم يسعى بذمتهم ادناهم » . حديث را بنگريد در : ابو داوود ، سنن ابى داوود ، ج 3 ، ص 80 ، ش 2751 ؛ نسائى ، السنن الكبرى ، ج 4 ، ص 218 ، ش 6937 ؛ ابن ماجه ، سنن ابن ماجه ، ج 2 ، ص 895 ، ش 2683 ؛ ازدى بصرى ، مسند الربيع ، ص 260 ؛ ابن ابى شيبه ، مصنف ابن ابى شيبه ، ج 5 ، ص 459 ، ش 27968 ؛ ابن حجر ، فتح البارى ، ج 1 ، ص 205 ؛ زرقانى ، شرح الزرقانى ، ج 1 ، ص 433 ؛ عظيم آبادى ، عون المعبود ، ج 7 ، ص 302 ؛ سندى ، حاشية السندى ، ج 8 ، ص 20 ؛ ابن ابى عاصم ، الديات ، ص 25 ؛ شافعى ، الام ، ج 4 ، ص 226 - م .