فصل [ : پايدارى در برابر دشمن ] بند پنجم از احكام اين فرمانروايى آن است كه فرمانده مىبايست تا زمانى كه دشمن پايدارى مىكند ، هرچند نيز زمان به درازا كشد ، در برابر پايدارى نشان دهد و تا توانى در كف دارد به دشمن پشت نكند . خداوند - تعالى - فرمود : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ « 1 » . دربارهء اين آيه سه تفسير وجود دارد : نخست آن‌كه بر طاعت خداوند شكيبا باشيد و در برابر دشمنان خدا پايدارى ورزيد و در راه خدا سنگربانى كنيد . اين نظر حسن بصرى است . دوم آن‌كه بر دين خود شكيبا باشيد ، در برابر وعده‌اى كه خداوند به شما داده است صبورى ورزيد و مراقب دشمن من و دشمن خويش باشيد . اين نظر محمد بن كعب است . سوم آن‌كه بر جهاد شكيبايى نشان دهيد ، در برابر دشمن پايدار باشيد و با مراقبت ، از مرزها سنگربانى كنيد . اين نظر زيد بن اسلم است . اكنون كه پايدارى در پيكار از حقوق جهاد است ، بايد تا هنگامى كه يكى از اين چهار گزينه به چنگ آيد ، پايدارى شود : گزينهء نخست آن‌كه دشمنان اسلام آورند و با مسلمان شدن از حقوق و تكاليفى كه مسلمانان دارند برخوردار شوند و ملكيت آنان بر سرزمين‌ها و اموالشان به رسميت شناخته شود . پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود : « فرمان دارم كه با مردم بجنگم تا لا إله الا اللّه بگويند . چون اين بگويند جان و مال خويش از تعرض من جز به آنچه حق است ايمن دارند » « 2 » .

--> 345 ؛ ابو يوسف ، الرد على سيرة الاوزاعى ، ص 48 ؛ طبرى ، تاريخ الامم و الملوك ، ج 2 ، ص 175 ؛ ابن هشام ، السيرة النبويه ، ج 5 ، ص 168 - م . ( 1 ) . آل عمران / 200 : هان اى كسانىكه ايمان آورديد ، شكيبايى ورزيد و پايدارى كنيد و مرزبانى كنيد و از خدا پروا كنيد ، شايد كه رستگار شويد . ( 2 ) . « امرت ان اقاتل الناس حتى يقولوا لا إله الا اللّه فاذا قالوها عصموا منى دماءهم و اموالهم الا بحقها » . حديث با تفاوت‌هايى در منابعى متعدد آمده است . از آن جمله بنگريد به : مسلم ، صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 52 ، ش 21 ، و ص 53 ، ش 22 ؛ بخارى ، صحيح البخارى ، ج 1 ، ص 17 ، ش 25 و ج 6 ، ص 2682 ؛ ابن حبان ، صحيح ابن حبان ، ج 1 ، ص 399 ، ش 174 ، ص 401 ، ش 175 ، ص 453 ، ش 219 ؛ حاكم ، المستدرك على الصحيحين ، ج 2 ، ص 568 ، ش 3926 ؛ ابو نعيم ، المسند المستخرج ، ج 1 ، ص 116 ، ش 115 ، ج ص 117 ، ش 219 ؛ حنبلى مقدسى ، الاحاديث المختاره ، ج 5 ، ص 280 ، ش 1917 ؛ ترمذى ، سنن الترمذى ، ج 5 ، ص 439 ، ش 3341 ؛ هيثمى ، مجمع الزوائد ، ج 1 ، ص 24 - 26 ؛ بيهقى ، سنن -