است : « اى كسانىكه ايمان آورده‌ايد ، دشمن من و دشمن خويش را دوست مگيريد تا در حالى كه آن‌ها بدان حقى كه برايتان آمده است كفر ورزيده‌اند با ايشان رشته دوستى درافكنيد » « 1 » . اين آيه دربارهء حاطب بن ابى بلتعه نازل شده است . او آن هنگام كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله آهنگ پيكار با مكيان داشت براى آنان نامه نوشت تا آن‌ها را از اين مسأله كه پيامبر آهنگشان دارد آگاه سازد . او اين نامه را با ساره - يكى از وابسته‌هاى بنى عبد المطلب - روانه ساخت . اما خداوند پيامبر خود را به اين امر آگاهانيد و او على عليه السّلام و زبير را در پى آن زن روانه كرد تا سرانجام آن نامه را از لاى گيسوانش بيرون كشيدند . پس پيامبر صلّى اللّه عليه و إله حاطب را فراخواند و از او پرسيد : چه چيز تو را به اين كار واداشت ؟ گفت : اى پيامبر خدا ، به خداوند سوگند ، من به خدا و پيامبر او ايمان دارم و نه كافر شده‌ام و نه از دين برگشته‌ام . تنها اين است كه من در ميان اين مردم مردى بىكس و بىخاندانم ، درحالىكه ميان آنان [ - مكيان ] كسان و فرزندانى دارم و با اين كار رعايت حال آنان كرده‌ام . پس پيامبر صلّى اللّه عليه و إله او را بخشود . اما وظايفى كه پيكارگران در برابر فرمانده خود دارند دربردارندهء چهار چيز است : وظيفهء نخست گردن نهادن به فرمان وى و درآمدن به ولايت او ؛ چرا كه ولايت او بر پيكارگران انعقاد يافته و به همين ولايت ، فرمانبرى از او نيز بر آنان واجب شده است . خداوند فرمود : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ « 2 » . دربارهء واژهء « اولو الامر » در اين آيه دو تفسير وجود دارد : نخست آن‌كه مقصود فرمانروايان است ، چنان‌كه ابن عباس رضى اللّه عنه گويد ؛ و دوم آن‌كه مقصود عالمان است ، چنان‌كه جابر بن عبد اللّه ، حسن بصرى و عطاء گويند . ابو صالح از ابو هريره روايت كرده است كه گفت : پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود : « هركس از من فرمان برد از خدا فرمان برده است و هركس از فرمانرواى [ گماردهء ] من فرمان برد از من فرمان برده است . هركس مرا نافرمانى كند خدا را نافرمانى كرده است و هركس فرمانرواى [ گماردهء ] مرا نافرمانى كند مرا نافرمانى كرده است » « 3 » .

--> ( 1 ) . ممتحنه / 1 . ( 2 ) . نساء / 59 : اى كسانىكه ايمان آورده‌ايد ، از خدا فرمان بريد و از پيامبر و اولو الامر كه از شمايند فرمان بريد . ( 3 ) . « من اطاعنى فقد اطاع اللّه و من اطاع اميرى فقد اطاعنى و من عصانى فقد عصى اللّه و من عصى اميرى فقد -