فصل بيست و يكم در منازل ماه « 1 » و در طلوع و غروب آن و صور اين منازل گفتگو مىكند اكنون موقع آن فرارسيد كه ديگر لب از گفتار فروبنديم ، و آنچه از ما پرسيدند و در خور دانش ما بود و وعده داده بوديم كه پاسخ گوييم به وعده خود وفا كرديم و فوق كل ذى علم عليم ، و براى تكميل اين فن جز شناسايى طلوع منازل ماه در روزهاى سال خورشيدى چيز ديگرى باقى نماند ، و اين بحث براى عموم منفعتى كه دارد از معرفت به احوال طبيعى كه به انتقال منازل قمر حادث مىشود ازاين‌روى ، سخن خود را به كليات اين مبحث و سرچشمه‌هاى اين باب سوق

--> ( 1 ) - ماه مانند آفتاب روى منطقة البروج حركت نميكند بلكه حد اكثر بطور تقريب پنج درجه عرض دارد و كواكبى كه در مسير حركت خورشيدند و در حركت ظاهرى از آنها مىگذرد بروج ناميده مىشود و بروج دوازده‌گانه از حمل و ثور الخ معروفند پس منازل قمر جايگاهها و خانه‌هاى ماه است از كواكب ثابت و اعراب كه بدوى بودند براى حوادث جوى از باد و باران كه در اين منازل هنگام رسيدن ماه روى مىداد به شناسايى اين منازل و كواكب آن نيازمند شد و منازل مذكور در قرآن ( وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ ) يا ( قَدَّرَهُ مَنازِلَ ) همه اشاره به اين منازل معروف و شناخته شده نزد اعراب است و هنديان هم منازل داشتند كه كه با منازل اعراب فرق داشت و بيرونى در اين فصل و فصل دوم فرق آنها را گفته است .