أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
482
آثار الباقيه ( فارسى )
روزه كبيسه را در صورتى كه سال كبيسه باشد يا صوم مستوى را درصورتىكه سال نيمه كبيسه باشد خواهيم يافت و نيز به ازاء آن مواقع اعياد در ماهها پيدا مىشود و جدول اين است . مثال اين مطلب سال غشى ن ب عسو اسكندر را كه در جيجل خورشيدى كب باقى مانده و در جيجل قمرى يا و اصل سال بوده نظر مىافكنيم و در مقابل يا در جيجل قمر از سطرهاى هفتگانه كه عدد شش را از اول آن بشمريم كه مانند عدد اصل سال است به ج ميرسيم سپس انگشت خود را در اسفل جدول قرار مىدهيم تا به الفى كه قرمز نوشته شده مىرسيم و مقابل آن صوم سال مستوى را مىيابيم زيرا سال كبيسه نيست و صوم در ك از شباط خواهد شد و از خرانيقون پيشين نيز چنين استخراج مىشود . چون در اين جدول مانند عدد اصل سال را در سطرهاى هفتگانه بشمريم و به الفى كه قرمز نوشته شده برسيم اگر عامل به اين جدول به طرف پايين برود با خرانيقون مسيحيان بيكجا ميرسد و اگر آن را محفوظ نداريم و مقابل آن را بگيرد با آنچه در صوم اوسط گفتيم موافق مىشود و يك هفته از آنچه مقتضاى خرانيقون بود پيش مىافتد . ابو جعفر محمد بن حسين خازن در تفاوت ميان رأس و آغاز دوره نوزدهتايى يهود و نصارى دچار وهم و خطا گشته و گمان برده كه سالهاى تاريخ نصارى سه سال پيشتر از همين سالها به عقيده يهود است و بر اين وهم رأس السنة و آغاز سال اول تاريخ اسكندر را از پيش از روز خروج بنى اسرائيل از مصر استخراج كرده زيرا مورد اتفاق علماست كه روز خروج از مصر پنجشنبه بوده . و براى ابو جعفر رأس - السنه روز دوشنبه بدست نيامد مگر آنكه سه سال بر سالها افزوده گردد و حال آنكه امر بدينقرار نيست كه او مىگويد زيرا براى اختلاف ميان يهود و نصارى در تاريخ آدم اين اختلاف روى مىدهد و گفته ابو جعفر خازن هنگامى درست بود كه روز خروج بنى اسرائيل در شهور سريانى در دست بود و اگر چنين چيزى در دست بود