أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
479
آثار الباقيه ( فارسى )
اتفاق مىافتد كه در آغازها و انجامهاى خود با يكديگر متفاوتند . و چون كار بدين منوال شد به وجود اين احوال در مدتى كه فصح در آن مىگردد نيازى نخواهد بود و در هر وقت ممكن است چنين باشد بلكه زمستان اولى از بهار خواهد بود و حال آنكس كه بر اين عقيده است با اين شعر منطبق است : مررت من القطر كى لا ابل * فابصرت نفسى لدى المثعب « 1 » اصحاب جدول مجرد كه مسلمانان را سرزنش مىكردند كه اهل كتاب با حساب ، شهور خود را استخراج مىكنند ولى مسلمانان به رؤيت هلال نيازمند مىباشند كجا هستند تا به بينند كه بر امرى اجماع كردهاند كه بر خلاف آنچه خود تأسيس كرده و شرط نمودهاند مىباشد و گمان مىبردند كه آنها هم در حساب مىآيند و اين جمع بايد بدانند كه روش صحيح در اين كار روش مسلمان است و بس و حق و يقين با اينان [ و سوم با اختلاف سالها « 2 » ] يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ يَأْبَى اللَّهُ إِلَّا أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ . براى نصارى جدولى موافق خرانيقون در شناسايى روزه است ولى بهتر از آن وضع شده و تركيب آن پيچيدهتر و عمل به آن ظريفتر است و طريقه عمل بدان از اينقرار است كه سالهاى اسكندر را كه ناقصه باشد بدل به جياجل شمسى كنيم و باقى را نگاه داريم و عدد دوازده را بر آن بيفزاييم و بدل به جياجل قمرى كنيم و باز باقى را نگاه داريم و آنچه در جياجل قمرى است در سطرى كه مربوط به جيجل قمرى است داخل كنيم و مقابل آن را از سطرهاى هفتگانه خانههايى كه در عرض جدول است شمرد با در ياد داشتن آنچه از اصل سال محفوظ داشتهايم سپس انگشت را در پايين جدول بگذاريم تا به الف مكتوب با رنگ قرمز برسيد و در مقابل
--> ( 1 ) - معناى شعر آن است كه از باران گريختم تا تر نشوم و به قعر حوض افتادم و مسيو گريپوى فرانسوى نيز هنگامى كه ديد باران مىآيد براى اينكه لباسهاى او تر نشود به رودخانه پريد ! ( 2 ) - اين قسمت كه ترجمه « و الثالث على اختلاف السنين » باشد به عقيده حقير ربطى بماقبل ندارد و باز خلط در نسخه شده .