أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
389
آثار الباقيه ( فارسى )
سى روزه را در ميان ديگر شهور كه سى و يك روز است واسطه قرار دهند به جهت اينكه كمتر مىشود پس ناچار شدند كه ماههايى را كه زايد است پشت هم قرار دهند و اين ايام زوايد را بسزاوارترين جايى ملحق ساخته تا آنكه رويهمرفته ايام ربع ربيعى و صيفى از جمله ايام ربع خريفى و شتوى زيادتر شد چنان كه ارصاد كهنه و نو هر دو بر اين مطلب گوياست و نيز ماههاى روميان در بيشتر احوال مانند هم است يعنى مجموع روزهاى هر ماه و ايام سابق بر آن شصت و يك روز است كه با مسير وسطى آفتاب در دو برج مساوى است اما آب و شباط مجموع اين دو ماه پنجاه و نه روز است و جز اينهم امكان نداشت به همان دليل كه در شباط هم بيان شد و اگر آب را از سى و يك روز زيادتر مىگرفتند از جمله شهور تميز مىيافت و اينطور تو هم مىشد كه كبس بدان اختصاص يافته . اما تموز و كانون آخر مجموع روزهاى آنها شصت و دو روز است و اين هم ضرورت دارد زيرا عدد شهور زايده بر شهور تامه زيادتر است و اين روز زايد را در هر كجا بگذارند به همين محظور برمىگردد و از اين سبب كبس را تنها بشباط افزودند كه آذار اول ماه كبس يهود است كه در عبور و اطراف آن واقع مىشود . در روز اول اينماه بنابر گفته اوذكسس باران است و در اينماه سرما كمى مىشكند . در روز دوم اينماه دبور و يا جنوب است و در ميان اين دو بنابر رأى قبطيان تگرگ مىآيد و سنان مىگويد كه در بيشتر اوقات صادق مىآيد . در روز سوم اينماه هوا صاف است و بنابر قول اوذكسس بسيار اتفاق مىافتد كه دبور بوزد . در روز چهارم اين ماه هوا صاف است و بنا بگفته اوذكسس بسيار روى ميدهد كه دبور بوزد و نزد قبطيان هواى بسيار سردى است و باران و بادى در اين روز خواهد آمد كه به يكديگر ممتزج نيستند . در روز پنجم اينماه چيزى ذكر نكردهاند و گفتند بادهاى چهارگانه در اين