أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

341

آثار الباقيه ( فارسى )

خود بيرون مىآيند و از آن طعام و شراب ميخورند و در خانه‌هاى خود را سن دود ميكردند تا آنكه مردگان از بوى آن بهره‌مند شوند و مىگفتند ارواح ابرار گذشته بخانواده و اولاد و اقارب در اين روز توجهى ميكنند و مباشر امور آنها مىشوند اگرچه آن ارواح را نبينند . در اين روز ايرانيان با يكديگر اختلاف دارند برخى گويند پنج روز آخر آبانماه است و برخى ميگويند كه آن اندرگاه است كه خمسه لواحق آبانماه و آذرماه باشد و چون اختلاف در آن زياد شد و تنازع در آن نمودند براى احتياط هر دو را عيد گرفتند زيرا يكى از اركان دين ايشان مىباشد و پنج روز اول را فروردگان اول گفتند و پنج روز آخر را فروردگان دوم و اين فروردگان از اول بهتر است . اول لواحق زائده اول گهنبار ششم است و در اينروز بود كه خداوند مردم را آفريد و نام آن همشفثميذمگاه است . گفته‌اند سبب فروردگان اين است كه قابيل چون هابيل را كشت و پدر و مادر هابيل بسيار جزع بر او نمودند از خداوند خواستند كه روح او را بار ديگر بكالبد پسرشان برگردانيد و در روز اشتاد آبان‌ماه خدا روح او را اعاده داد و ده روز در بدن او بود و هابيل نشست و با پدر و مادر خود حرف نمىزد و فقط ايشان را نظر مىكرد . [ جميع آنچه را كه در آن عصر از خوردنى و آشاميدنى و بوييدنى خوب بود گرد ايشان فراهم آوردند و علما و ملوك اين سنت را حفظ كردند و آن را بزرگترين اعياد سال دانستند و براى اينكه بندگى و چاكرى خويش را اظهار كرده باشند سه روز هم بر آن افزودند و از روز ديبدين آغاز كردند و پادشاهان در اين روزها تاج خويش را از سر مىگرفتند و از تخت به زير آمده در صف مردم مىنشستند و جامه‌ى سپيد بر تن كرده و كشتيج بر كمر مىبستند و به دادخواهى مردم مىرسيدند و به مصالح كشور مىپرداختند .