أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
276
آثار الباقيه ( فارسى )
طرز پيدا كردن سالهاى كبيسه در پارهاى از تواريخ اگر همين مطلوب را در تاريخ اغسطس بخواهيم بايد كه ساليان تام آن را بگيريم و ربع آن را بر آن بيفزاييم و بر حاصل جمع عدد شش را اضافه كنيم و مجموع را هفت هفت طرح كنيم و در نتيجه علامت آغاز توت بدست خواهد آمد سپس بر اين علامت براى ماههاى ديگر به جهت هر شهر تامى كه پيش از مطلوب باشد عدد دو را بر آن بيفزاييم و باز مجموع را هفت هفت طرح كنيم و علامت ماهى كه مطلوب است بدست خواهد آمد . كبيسه را در تاريخ اغسطس بايد از اينراه شناخت كه پيوسته بر ساليان تام آن عدد يك را بيفزاييم و مجموع را چهار چهار طرح كنيم و اگر چيزى باقى ماند سال ما كبيسه نيست و اگر باقى نياورد كبيسه است . اگر همين مطلوب را در تاريخ انطينس بخواهيم چهاريك آن را بر سالهاى تام آن مىافزاييم و بر مجموع عدد چهار و سه چهارم همين سالها را اضافه مىكنيم و اعمال پيشين خود را از نو تكرار مىكنيم و طريقه شناسايى كبيسه در اين تاريخ اين است كه همواره بر سالهاى تام عدد سه را بيفزاييم و مجموع را چهار چهار طرح كنيم و اگر چيزى نماند سال كبيسه است و اگر چيزى ماند كبيسه نيست . در تاريخ دقلطيانوس بايد بر سالهاى تام آن چهاريك آن را افزود و بر مجموع همواره عدد چهار و چهاريك آن را اضافه كرد و همان كارهايى را كه در پيش مىكرديم در اينجا نيز از نو بنماييم و در معرفت اوايل ماهها آنچه را كه در تاريخ اسكندر بنابر مذهب روم انجام داديم در همينجا تكرار كرد و در اين تاريخ كبيسه را بايد از اين راه شناخت كه همواره بر سالهاى تام عدد دو را افزود و مجموع را چهارچهار طرح كرد و اگر چيزى باقى نياورد سال كبيسه است و اگر باقى ما كبيسه نيست . در تاريخ هجرى اگر شناسايى آغاز سالها و ماهها را به حساب تواريخ خواسته باشيم بايد سالهاى تامه هجرى را گرفت و در سه جا قرار داد و يكى را در 354