أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
174
آثار الباقيه ( فارسى )
اگر براى ما امكان داشت كه مدت حكومت اشگانيان را كه ملوك طوائف باشند از فاصله زمانى ميان اسكندر و اردشير ، بىهيچ گواهى و دليل كاشف حقيقت بدست آريم البته ما چنين كرده و به آن راه مىرفتيم ولى اين قبيل معلومات از امور مربوط به علم غيب است و نوعى دانش است كه بشر از دركش عاجز و قاصر است و امور غيب را بايد از راههاى مخصوص آن مانند كهانت و وحى و علم تنجيم و امثال آن شناخت . از باب مثال مىگوييم : منجمان در كتبى كه راجع به دول و ملل نوشتهاند چنين گفتهاند كه مدت سلطنت اشگانيان سالهاى قران اوسط بوده كه دويست و چهل سال است و برخى از آنان گفتهاند كه زحل دليل و راهنماى اشگانيان بوده و سالهاى بزرگ خود را كه دويست و شصت و پنج سال باشد به اينان بخشوده سپس منجمان اعمال و سيرت اين پادشاهان را از دلالتهاى ستارگان در اين قرانها توصيف و تعريف كردهاند و ما مىانگاريم كه مدت حكومت اشگانيان سيصد سال باشد و سپس به گفته زردشت به بشتاسف توجه مىكنيم كه گفت هزار سال پادشاهى در خانواده تو پايدار خواهد ماند . گوييم : فاصله زردشت تا زوال سلطنت از ايرانيان با كشته شدن يزدگرد هزار و دويست و بيست و يكسال است و دويست و پنجاه و هشت سال از اين مدت را كه ميان بشتاسف و اسكندر است و اولاد بشتاسف سلطنت كردند كنار گذارده و چهارصد و بيست و شش سال را هم كه ميان پادشاهى اردشير و هلاك يزدگرد مىباشد و اولاد اردشير حكومت كردند نيز كنار مىگذاريم پانصد و سى و هفت سال باقى مىماند و اين مدتى است كه ميان اسكندر و اردشير است كه تا تمام هزار سالى كه ساسانيان پادشاهى كردند سيصد و شانزده سال ميماند « 1 » و بطور تقريب و نزديك بودن
--> ( 1 ) - قسمت اول كه پس از تفريق 426 + 258 پانصد و سى و هفت سال باقى ميماند درست است اما اين مطلب را ( كه تا هزار سال كه ساسانيان پادشاهى كردند سيصد و شانزده سال ميماند ) نمىفهمم .