أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
155
آثار الباقيه ( فارسى )
برخى از مورخان ايران ميان دوره سلطنت اسكندر و اولين پادشاه اشكانى را بهم متصل نمودند و يك نقصان فاحشى دست مىدهد و برخى مىگويند كه اشكانيان پس از اسكندر به حكومت رسيدند و برخى ديگر از مورخان بدون شناسايى حقيقت ، اين اقوال را بهم مخلوط نموده و من آنچه را كه از گفته ايشان واقف شدهام براى خوانندگان حكايت مىكنم و باندازهى طاقت خود در اصلاح فاسد و ابطال باطل و تحقيق حق اجتهاد و كوشش مىنمايم و به جدولى كه اتصال آن به جداول در قسم اول اولى است آغاز مىنمايم و نام آن را جدول اول مىگذارم و آن جدول اين است . نامهاى پادشاهان اشگانى برحسب اتصال آن به اولين جدول / القاب ايشان / مدت سلطنت هريك / جمله سالها اسكندر رومى / يد / 24 اشك بن اشكان / حوبنده ن - ب حوشده / يج / 27 اشك بن اشك بن اشگ / اشكان / كه / 52 شاپور بن اشك / زرين / ل / 82 بهرام بن شاپور / حورون / كا / 103 نرسى بن بهرام / كيسور / كه / 128 هرمز بن نرسى / سالار / م / 168 بهرام بن هرمز / روشن / كه / 193 فيروز بن بهرام / بلاد / يز / 210 ميان بردند از اينرو اطلاعى در ايران نماند و در شاهنامه جز بيست بيت راجع باشگانيان نيست و فردوسى مىگويد پس از اسكندر ملوك طوايف شد : به گيتى بهر گوشهاى بر يكى * گرفته ز هر كشورى اندگى از اين گونه بگذشت سالى دويست * تو گويى كه اندر جهان شاه نيست قبلا نيز اعتذار از اين كوتاهى بيان مىخواهد : چو كوتاه شد نام و هم بيخشان * نجويد جهانديده تاريخشان از ايشان بجز نام نشنيدهام * نه در نامهى خسروان ديدهام