أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

87

آثار الباقيه ( فارسى )

بيت المقدس برگشتند . بر سر كوهى ديده‌بانانى چند براى جستجوى هلال قرار دادند و گفتند هر وقت كه شما هلال را ديديد آتش بيفروزيد تا دودى مرتفع شود و بدينطريق آگاه شويم كه هلال رؤيت شده و براى عداوتى كه ميان يهود و سامره بود سامره رفتند و يك روز زودتر آتش افروختند و چندين ماه ديگر هم كه در اول هر ماه ابر بود اين كار را تكرار كردند تا آنكه در بيت المقدس اين حيله را فهميدند و هلال را بامداد روز چهارم و سوم ماه در حال ارتفاع از افق از سوى مشرق ديدند و دانستند كه سامره ايشان را فريب داده‌اند ، پس يهود نزد علماى رياضى آن عصر رفتند تا به كمك ايشان حسابى را كه بايد درست كند از كيد دشمنان فارغ باشد و براى اينكه رؤيت هلال به حساب جايز است كرده كار نوح را دليل آوردند كه ششماه كه آسمان گرفته بود و هلالى ديده نمىشد او از روى حساب اوايل ماه را بدست مىآورد . پس رياضىدانها براى ايشان ادوارى ساخته و طريق استخراج اجتماعات و رؤيت هلال را بديشان بياموختند و ميان اجتماع و رؤيت هلال بيست و چهار ساعت است كه اگر اجتماع تعديل شده باشد نه اوسط ، ماه در اين ساعات قريب سيزده درجه سير مىكند و از آفتاب قريب دوازده درجه دور است و اين حكايت چنان كه گفته شده دويست سال پس از اسكندر بود و پيش از اين واقعه به تقوفات كه ارباع سال است و حساب آن خواهد آمد نظر مىكردند و اگر اجتماع تفوفه به اندازه سى روز مقدم مىشد سال را بدين شهر كبيسه مىكردند گويا ايشان اجتماع تمز را مى - ديدند كه بر تفوفه تمز كه انقلاب صيفى باشد به اندازه سى روز مقدم است و سال را به تمز كبيسه مىكردند تا آنكه در آن سال دو تمز يافت شود و در ساير تقوفات نيز امر از اين قرار بود . طايفه‌ى ديگر از ربانيه حكايت آتش افروختن و دود افراشتن را انكار كرده‌اند و به زعم ايشان سبب استخراج اين حساب آن است كه علما و كهنه‌ى بنى اسرائيل چون دانستند كه آخر كار ايشان به پراكندگى منجر خواهد شد