أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

73

آثار الباقيه ( فارسى )

يادآورى شهور مجوس خوارزم و سغد و طرز كبيسه‌ى آنان پس از ماه‌هاى فارسيان شهور مجوس ماوراء النهر را كه اهل خوارزم و سغد باشند يادآورى مىكنيم و ماه‌هاى اين قوم نيز در عده و كميت ايام مانند ماه‌هاى پارسيان بوده جز اينكه ميان برخى از اوايل شهور خوارزميان و مبادى شهور فارسيان جزيى خلافى است و بيان مطلب آن است كه خوارزميان ايام خمسه زايده را به به آخر سال خويش ملحق مىكردند و ابتداى سال را از روز ششم فروردين‌ماه كه خرداد روز باشد مىگرفتند پس در نتيجه اوايل شهور اين دو گروه باهم اختلاف مىيافت و پس از فروردين‌ماه باز رفع اختلاف مىشد و كاملا باهم تطابق مىيافتند و اسماء شهور اهل سغد بدين قرار است . نوسرذل جرجن‌ل نيسن‌ل بساك‌ل اشنذاخندال مژيخندال فغازل ابانج‌ل فوغ‌ل مسافوغ‌ل ژيمدال خشوم‌ل و برخى از ايشان در آخر نيسن و خشوم يك جيم مىافزودند و مىگفتند نيسنج و خوشومج و در بساك و ژيمدانون نيز جيم زياد مىكردند و مىگفتند بسا كنج و ژيمدنج و هر روز ماه را به نام خاصى مىخواندند چنان كه رسم اهل فارس نيز چنين بوده و اسماء ايام سى روز ماه بدين قرار است . خرمژدا - جهيزب - ارداخوشت‌ج - خستشور - سبندارمذ - رددو - مرددز - دست‌ح - اتس‌ط - انجن‌ى - خويريا - ماخ‌يب - تيش‌يج - غش‌يد - دست‌يه - مخش‌يو - سرش‌يز - رسن‌يح - فروذيظ - و خشغرك - رامن‌كا - واذكب - دست‌كج - دين‌كد - ارذخ‌كه - استاذكو - سمن‌كز - رام‌جيدكح نشيندكط نغزل . برخى از ايشان خوير را مير مىگويند و نامهاى روزهاى زايد بر سيصد و شصت از اين قرار است : خاوث‌ست‌آ نخندن‌ب رخشن‌ج ونازن‌ذ اردم‌ييس‌ة ايشان در اختلاف نامهاى اين پنج روز بعينه مانند خود پارسيان مىباشند و