مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
88
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
نقل كرده است : « على جان تو سرور دنيا و آخرت هستى و آنان كه تو را دوست دارند ، مرا دوست داشتهاند و هركسى كه تو را دشمن بدارد ، مرا دشمن داشته است . اى على دوستدار تو دوستدار خداست و دشمن تو مبغوض پروردگار است . پس واى به حال كسانى كه بعد از من با تو دشمنى كنند . » « 1 » مورخان تأليفات زيادى را به او نسبت دادهاند . از آثار بهجا مانده از او مىتوان اين دو كتاب را نام برد : 1 - طبقات اهل بلخ ؛ 2 - معجم الشيوخ . اين كتاب در كتاب فضائل بلخ به نام معجم الكبير آمده است كه در شرح حال علماى بلخ به حروف معجم در چهارده دفتر تأليف شده است . « 2 » اين كتاب در سال 610 ه . ق . در اختيار صفى الدّين ابو بكر واعظ بلخى بوده است ، وى از اين كتاب ، مطالب زيادى دربارهء تاريخ بلخ برگرفته است . همچنين اين كتاب را مؤلّفان بعد از واعظ بلخى مىشناختهاند و در اختيار داشته و از آن بهرهها بردهاند . « 3 » صفى الدّين ابو بكر واعظ بلخى مىگويد : كتاب طبقات اهل بلخ در ميان علماى حديث مشهور بوده و از آن استفاده مىكردهاند . « 4 » [ 8 ] ابراهيم بن احمد بن على بن محمّد بن ابراهيم فراء بلخى ابو سهل ابراهيم فراء بلخى ، از مشاهير علما و فضلاى بلخ بود . او براى كسب دانش و گردآورى احاديث و روايات به مراكز علمى آن روز جهان اسلام ، مانند : عراق ، حجاز ،
--> ( 1 ) - فضائل بلخ ، ص 318 ؛ نور الابصار ، ص 90 ؛ تاريخ بغداد ، ج 4 ، ص 327 . ( 2 ) - فضائل بلخ ، ص 29 . ( 3 ) - فضائل بلخ ، ص 30 . ( 4 ) - فضائل بلخ ، ص 30 ؛ نيز براى اطلاع بيشتر ر . ك : هداية العارفين ، ج 1 ، ص 6 ؛ معجم المؤلفين ، ج 1 ، ص 3 ؛ معجم المصنّفين ، ج 3 ، ص 39 ؛ العبر ، ج 3 ، ص 1 ؛ نزهة رياض الاجازة ، ص 28 ؛ تهذيب التهذيب ، ج 6 ، ص 457 ؛ مرآة الجنان ، ج 2 ، ص 305 ؛ الاعلان بالتوبيخ لمن ذم التاريخ ، ص 124 ؛ الاصابه ، ج 3 ، ص 252 .