خود به روش و سيرت جوانمردان بىشباهت نيست . بر خلاف فقيران بودايى و راهبان مسيحى كه از كار و كوشش براى امرار معاش پرهيز داشتند ، وى خواستار رزق حلال از دسترنج خود بود و براى اين مقصود در كشتزارها كار مىكرد ، به باغبانى و نگهبانى مزارع مىپرداخت و در جنگهاى مسلمانان با امپراتورى بيزانس شركت مىكرد . گرچه خود در آغاز جوانى تأهل اختيار كرده و داراى فرزند شده بود ، ولى تحمل بار تأهل را مانع سير و سلوك مىدانست و مىگفت فقيرى كه زن بگيرد ، چون كسى است كه در كشتى نشيند و چون فرزند آورد چنان است كه غرق شود . وى در برابر صاحبان مقام و قدرت بىباك و گستاخ بود و با لحن تند و انتقادآميز آنان را از دنياپرستى و دين‌فروشى برحذر مىداشت . در اقوال منسوب به او سخنان شطح‌آميز ، از آن‌گونه كه با بايزيد بسطامى و حلاج نسبت داده‌اند ، ديده نمىشود و از فنا و بقا ، توحيد شهودى و وجودى ، محو و اثبات صحو و سكر ، غيبت و حضور موضوعات ديگرى كه در آثار عرفان بعد از او آمده و مبانى نظرى عرفان اسلامى را تشكيل داده است ، نشان روشنى نيست . راه و روش او در تصوف ، زهد و عبادت ، رياضت و مجاهدت ، ذم دنيا و گريز از خواسته‌هاى دنيوى است ، و پرهيز از هر چيز كه انسان را از ياد خدا و عبادت او دور كند ، محور و مركز اقوال و افكار اوست . از همين جهت شخصيت او در تكامل اصول اخلاقى و تحكيم آداب و ضوابط سلوك صوفيان بسيار مؤثر بوده است . « 1 » [ 7 ] ابراهيم بن احمد بن ابراهيم بن احمد بن داود بلخى مستملى ابو اسحاق حافظ ابراهيم بن احمد مستملى از مشاهير علما و محدّثان بلخ بشمار مىرفت . او به احوال علما و محدّثان و مشايخ آن ديار عالم بود و دو كتاب گران‌بها در اين

--> ( 1 ) - دائرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 2 ، صص 403 - 407 ، مقالهء فتح اللّه مجتبائى ، با تلخيص و حذف منابع .