مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
475
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
أنا الّذى نظر الاعمى الى أدبى * و أسمعت كلماتى من به صمم ظاهرا او در نثر عربى و فارسى نيز دستى داشته ، امّا متأسّفانه از نثر او هيچ اثرى باقى نمانده است . استاد ، غزل را بر ساير اشعار ترجيح داده است و در غزليّات شايد كمتر كسى به پايهء او رسيده باشد ، چنانكه برخى او را در فن غزلسرايى استاد سعدى مىدانند و شايد سعدى در سرودن غزل نظر به غزليّات استاد ظهير الدّين فاريابى داشته و از او الهام مىگرفته ، چنانكه خود در چند جا به اين نكته اشاره كرده و حق شاگردى را بهجاى آورده است . يك نسخه از ديوان خطى فاريابى در كتابخانه آستان قدس رضوى موجود است كه مشتمل بر قصايد و قسمتى از غزليّات او مىباشد . تاكنون اين ديوان سه مرتبه به چاپ رسيده است . « 1 » از ديگر تأليفات فاريابى سلجوقنامه است . « 2 » [ 289 ] ظفر بن قاسم بن ظفر بلخى ابو القاسم ظفر بلخى از محدّثان صاحبنام عصر خود بشمار مىرفت . برخى از علماى اهل سنّت او را متهم به جعل حديث كردهاند ، امام جلال الدّين عبد الرحمن السيوطى متوفاى 911 ه . ق . اين دو روايت را از طريق او نقل كرده است . « 3 » 1 - كسى كه به خوردن خاك حريص باشد ، اگر بميرد ، خداى متعال تا وقتى كه در روز قيامت به حساب بندگانش رسيدگى كند ، آن خاك را به صورت آتشى در سينهاش
--> ( 1 ) - فهرست كتابهاى خطى كتابخانه آستان قدس ، ج 7 ، ص 457 ؛ تذكرهء آتشكده آذر ، ص 302 . ( 2 ) - ديوان ظهير الدّين فاريابى ، ص 38 ، 75 ؛ تذكرة الشعراء دولتشاه سمرقندى ، صص 21 ، 48 ، 93 - 94 ، 122 ، 128 ، 141 ، 152 ، 293 ، 430 ؛ تاريخ گزيده ، ص 822 ؛ طبقات ناصرى ، ص 301 . ( 3 ) - اللآلى المصنوعه ، ج 2 ، ص 213 - 214 .