سعيد سعد بن مالك خدرى ، سعيد بن جبير طاوس بن كيسان ، عبد اللّه بن عباس ، عبد اللّه بن عمر ، عبد الرحمن بن عوسجه ، عطاء بن أبى رباح ، أبى الأحوص عوف بن مالك بن نضله جشمى ، نزّال بن سبره و أبو هريره . عده‌اى از علماى رجال مىگويند : ثابت نشده است كه ضحاك بن مزاحم بلخى از صحابه به‌طور مستقيم روايت كرده باشد . « 1 » محدّثان زيادى رواياتى را از طريق ضحاك بن مزاحم نقل كرده‌اند كه برخى از آنان عبارتند از : اسماعيل بن أبى خالد ، ابو حاتم بزيع بن عبد اللّه لحّام ، بشير ابو اسماعيل ، ثابت بن جابان ، جعفر بن عكرمه قرشى ، جويبر بن سعيد بلخى ، حبيب بن عطاء ، حسن بن يحيى بصرى ، حكيم بن ديلم ، ابو زهير حيّان بن عبد اللّه بن زهير عبدى بصرى ، أبو سنان سعد بن سنان شيبانى الأصغر و ابو سعد سعيد بن مرزبان بقّال . « 2 » محدّثان و علماى رجال دربارهء ضحاك بن مزاحم دو دسته شده‌اند : عده‌اى چون عبد اللّه بن احمد بن حنبل ، ابو بكر بن ابو خثيمهء ، يحيى بن معين و أبو زرعه رازى او را ثقه و امين مىدانند . برخى ديگر چون أبو قتيبه ، سلم بن قتيبه ، شعبه و مشاش او را ثقه نمىدانند و مىگويند كه عبد اللّه بن عباس را درك نكرده است و از او روايت ندارد . همچنين مىگويند نمىتوان به روايات ضحاك بن مزاحم عمل كرد . أبو داود طيالسى از شعبه و او از عبد الملك بن ميسره نقل مىكند كه ضحاك بن مزاحم ابن عباس را ملاقات نكرده و علم تفسير را در نزد سعيد بن جبير فراگرفته است . « 3 » ابو القاسم جويبر بن سعيد بلخى مىگويد : ضحاك بن مزاحم بلخى در شهر بروقان معلّم كودكان بود و هيچ وجهى بابت تعليم دريافت نمىكرد . « 4 » مالك بن سعيد بلخى مىگويد : ما سه‌هزار كودك بوديم كه در خدمت ضحاك درس مىخوانديم . او در هنگام سركشى از كلاسها بر الاغى سوار مىشد و از كلاسها ديدن مىكرد . « 5 »

--> ( 1 ) - تهذيب الكمال ، ج 13 ، ص 291 . ( 2 ) - همان ، ص 292 . ( 3 ) - همان ، ص 293 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 4 ، ص 599 ؛ مشاهير علماء الامصار ، ص 308 . ( 4 ) - سير اعلام النبلاء ، ج 4 ، ص 599 ؛ مشاهير علماء الأمصار ، ص 308 . ( 5 ) - تهذيب الكمال ، ج 13 ، ص 295 ؛ القند فى ذكر علماء سمرقند ، ص 269 .