مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
406
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
سعيد بن منصور از فضلا و صادقين بشمار مىرود . « 1 » محمّد بن عبد الرحيم مىگويد : سعيد بن منصور مردى ديندار و ثابتقدم در امور دينى بود . ابو زرعه دمشقى سعيد بن منصور خراسانى را از حفّاظ بشمار آورده است . « 2 » ابو عبد اللّه حاكم نيشابورى ابو عثمان سعيد خراسانى از فضلاى عصر خود مىداند و مىگويد او در مجاورت خانهء خدا ساكن شد ؛ لذا به جار اللّه شهرت يافت . « 3 » حرب بن اسماعيل مىگويد : سعيد بن منصور در سال 217 ه . ق . هزار حديث را برايم املا كرد كه تمام آنها را از حفظ بود و در هنگام تدريس به كتابى مراجعه نمىكرد . « 4 » محمّد بن سعد ، أبو داود ، محمّد بن عبد اللّه خضرمى ، حاتم بن ليث جوهرى و ابو سعيد بن يونس مىگويند : ابو عثمان سعيد خراسانى در سن نودسالگى در ماه مبارك رمضان سال 227 ه . ق . در شهر مكه درگذشته است ؛ اگرچه محقّقان دربارهء تاريخ وفات او اختلافنظر دارند ولى به احتمال زياد سال 227 ه . ق . صحيح مىباشد . « 5 » عن سعيد بن منصور باسناده ، عن انس بن مالك قال : كنت أخدم النبى صلّى اللّه عليه و آله صاحب تهذيب الكمال مىنويسد كه : از او كتاب السنة و الزهد بهجا مانده است كه ابو نعيم احمد بن عبد اللّه اصفهانى ( م - 4300 ه . ق . ) آن را جمعآورى كرده و نسخهاى از آن در كتابخانه ظاهريّه موجود است . و همچنين ثعلبى در كشف البيان از كتاب تفسير قرآن كريم او ياد مىكند . « 6 »
--> ( 1 ) - تهذيب الكمال ، ج 11 ، ص 80 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 10 ، ص 587 . ( 2 ) - سير اعلام النبلاء ، ج 10 ، ص 589 . ( 3 ) - تهذيب الكمال ، ج 11 ، ص 81 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 10 ، ص 590 . ( 4 ) - تهذيب الكمال ، ج 11 ، ص 81 . ( 5 ) - همان ، ج 11 ، ص 82 ؛ الطبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 502 . ( 6 ) - تهذيب الكمال ، ج 11 ، ص 81 ؛ و نيز براى اطلاع بيشتر ر . ك : التاريخ الكبير ، ج 3 ، ص 516 ، التاريخ الصغير ، ج 2 ، ص 358 ؛ تاريخ أبى زرعة الدمشقى ، ص 304 . الجرح و التعديل ، ج 4 ، ص 68 ؛ الكنى ، مسلم ، ص 72 ؛ الثقات ، ج ، 8 ، ص 268 ؛ وفيات ابن زبر ، ص 70 ؛ علل الدارقطنى ، ج 3 ، ص 171 ؛ رجال صحيح مسلم ، ابن منجويه ، ص 60 ؛ شيوخ ابو داود ، جيّانى ، ص 82 ؛ تاريخ نيشابور ، ص 24 ؛ الجمع بين رجال الصحيحين ، ج 1 ، ص 170 ؛ تهذيب تاريخ