بخارى ، احمد بن سيار مروزى ، اسماعيل بن محمّد بن أبى كثير قاضى ، جعفر بن محمّد بن حسن فريابى ، عبد الصّمد بن سليمان بلخى و ابو سعيد يحيى بن منصور هروى زاهد . « 1 » مؤلف تهذيب الكمال ، مىنويسد : محمّد بن أبى عتّاب ، و وكيع بن الجرّاح ، از معاصران ابو يحيى زكريا بلخى بوده . « 2 » بخارى ، تنها يك روايت را كه در باب خروج زنها براى جهاد است ، از طريق زكريا بن يحيى بلخى نقل كرده است . « 3 » قتيبة بن سعيد بغلانى مىگويد : جوانمردان خراسان چهار نفرند : 1 - زكريا بن يحيى بلخى ؛ 2 - حسن بن شجاع بلخى ؛ 3 - دارمى ؛ 4 - بخارى . « 4 » امام بخارى در تاريخ الكبير مىنويسد : ابو يحيى زكريا بلخى ، از مفاخر فقها و حفّاظ جهان اسلام است و در كتب حديث روايات فراوانى از طريق او نقل شده است . « 5 » ابن حبّان ، ابو يحيى زكريا بن يحيى بلخى را در شمار ثقات آورده است . « 6 » عده‌اى از محققان مىگويند : او داراى اعتقاد پاك بود و از جمله كسانى مىباشد كه بر ردّ اهل بدعت كتاب نوشته است . « 7 » محمّد بن جعفر بلخى از احمد بن يعقوب نقل مىكند كه : ابو يحيى زكريا بن يحيى بن صالح بلخى روز يكشنبه 25 ذىالحجه سال 230 يا 232 ه . ق . در شهر بغلان درگذشت و در جوار امام قتيبة بن سعيد بغلانى دفن شد . وى در هنگام مرگ 56 سال داشت . « 8 » او

--> ( 1 ) - همان ، ج 9 ، ص 379 ؛ تهذيب التهذيب ، ج 3 ، ص 335 . ( 2 ) - تهذيب الكمال ، ج 9 ، ص 378 ؛ تهذيب التهذيب ، همان . ( 3 ) - فتح البارى ، ج 6 ، ص 26 . ( 4 ) - تهذيب التهذيب ، ج 3 ، ص 335 . ( 5 ) - التاريخ الكبير ، ج 6 ، ص 87 . ( 6 ) - الثقات ، ج 8 ، ص 254 . ( 7 ) - همان مأخذ ؛ تهذيب التهذيب ، ج 3 ، ص 335 . ( 8 ) - رجال صحيح البخارى ، ج 1 ، ص 269 ؛ براى اطلاع بيشتر ر . ك : الوافى بالوفيات ، ج 14 ، ص 203 ؛ الجمع بين رجال الصحيحين ، ج 1 ، ص 152 ؛ الاعلام ، ج 3 ، ص 47 ؛ الادب المفرد ، ص 133 ؛ الصحيح بخارى ، ج 1 ، ص 27 ؛ المعجم المشتمل ، ص 122 ؛ تذكرة الحفاظ ، ج 2 ، ص 517 ؛ رجال البخارى ، باب جى ، ص 60 ؛ المعلم ابن خلفون ، ص 84 ؛ اكمال مغلطاى ، ج 2 ، ص 39 ؛ نهاية السؤل ، ص 102 ؛ خلاصة التهذيب ، الخزرجى ، ج 1 ، ش 2155 ؛ تقريب التهذيب ، ج 1 ، ص 257 ؛ طبقات الحفاظ ، ص 226 ؛ مشايخ بلخ من الحنفيّة ، ج 1 ، ص 75 ؛ طبقات علماء الحديث ،