مطبوعى در كتاب المهذّب مىنويسد : وى زادگاهش را براى كسب دانش فقه ترك گفت و بر سرزمينهاى دوردست مسافرت كرد . سرانجام در علوم فقه و اصول صاحب نظر و صاحب رأى شد . « 1 » رافعى مىگويد : قاضى ابو يحيى زكريا بن احمد بلخى دربارهء برخى احكام فتواى خاصى دارد ، از آن جمله است : اوقات نماز ، تعجيل زكات ، روزه ، نكاح ، كارگر و كارفرما ؛ چنان‌كه در اين‌باره مىگويد : اگر كارگرى مرد ، آيا بر صاحب كار واجب است كه فرزندش را به‌جاى او بگمارد يا نه ؟ « 2 » المقتدر باللّه حاكم عباسى ، او را به سمت قضاوت شهر شام منصوب كرد . « 3 » ابو يحيى در شام كرسى تدريس فقه و اصول و حديث داشت . او رواياتش را از طريق بزرگانى نقل مىكند كه عبارتند از : يحيى بن ابى طالب ، ابو اسماعيل ترمذى ، بشر بن موسى ابو الزنباع روح بن فرج ، ابو حاتم رازى ، حارث بن ابو اسامه ، عبد اللّه بن احمد بن حنبل ، احمد بن ابو خثيمة ، ابو جعفر محمّد بن احمد بن نصر ترمذى ، عبد الرحمن بن مرزوق بزورى ، عبد الصمد بن فضل بلخى ، محمّد بن فضل بخارى ، محمّد بن سعد عوفى و علماى ديگر . « 4 » محدّثانى مانند : عبد الوهّاب كلابى ، ابو على بن درستويه ، ابو الحسن رازى ، ابو بكر و ابو زرعة پسران ابو دجانه ، ابو بكر بن مقرى ، و ابو بكر محمّد بن احمد بن عثمان بن أبى الحديد و بزرگانى ديگر رواياتشان را از طريق قاضى ابو يحيى زكريا بن احمد بلخى نقل كرده‌اند . « 5 » سرانجام اين مرد فاضل در آخر ماه ربيع الاوّل سال 330 ه . ق . به جوار حق شتافت . « 6 » ابو عاصم و ابو سهل صعلوكى مىگويند : فرزند او را در شام ديدند كه گدايى مىكرد . عن

--> ( 1 ) - همان ، سبكى ، ج 1 ، ص 94 . ( 2 ) - همان ؛ طبقات الشافعيّة ، ابن قاضى شهبه ، ج 1 ، ص 110 . ( 3 ) - تاريخ الاسلام ، حوادث سالهاى 321 - 330 ه . ق . ، ص 283 . ( 4 ) - تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 321 - 330 ه . ق . ص 284 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 15 ، ص 293 . ( 5 ) - همان . ( 6 ) - سير اعلام النبلاء ، ج 15 ، ص 294 ؛ تاريخ دمشق ، ابن عساكر ، ج 9 ص 52 .