مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
354
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
خان مهمند حاكم خودمختار شمال و تركستان در زمان ظاهر شاه آية اللّه سيد حيدر خاسارى را به اتهام ارتباط با خارج دستگير كرد و به زندان افكند . وى پس از دو سال از زندان آزاد شد و از وى التزام گرفتند كه حق دخالت در امور اجتماعى را ندارد . وى در طول مسير خود از طرف شيعيان و علاقمندان به دين و روحانيت مورد استقبال قرار گرفت . امروز وجود شيعيان در نواحى شمال افغانستان مرهون زحمات او و امثال اوست . سرانجام آية اللّه خاسارى در سنّ 63 سالگى به سال 1324 ه . ش به رحمت حق پيوست . در تشييع جنازه اين عالم فرزانه بسيارى از علماى شيعه و سنّى شركت داشتند . مزار او در سنگچارك تاكنون زيارتگاه خاص و عام است . « 1 » [ 193 ] حيدر محمّد بن يادگار بلخى نورآبادى شيخ حيدر محمّد بن يادگار بلخى در روستاى نورآباد از توابع بلخ قدم به عرصهء وجود نهاد . از علماى برجستهء بلخ بود . او تأليفاتى دارد كه از جمله مصيبتنامه را مىتوان نام برد . كتاب مذكور در ادب و عرفان و تصوّف به فارسى نوشته شده است . او اين كتاب را در سال 1274 ه . ق . در 22 فصل تأليف كرده است . اين مرد بزرگ فرزندى داشته كه در جوانى درگذشته و اين كتاب را براى كاهش غم ناشى از مرگ او نوشته و آن را به اين مناسبت ، مصيبتنامه نام نهاده است . اين اثر رسالهاى است كه به سبك خراسانى و روان و ساده نوشته شده است . يك حلقه ميكروفيلم از اين كتاب به شماره 6212 در بخش فيلمتك دانشگاه تهران
--> ( 1 ) - گوشههايى از زندگىنامه عالم ربانى حضرت آية اللّه سيد حيدر خاسارى ، حاجى محمّد تقى شريفى ، بىنا ، 1380 ، با تلخيص .