نزديك بلخ رخ داد . در اين جنگ عمرو بن ليث اسير شد . اسماعيل او را به بغداد فرستاد . از عمرو در بغداد به گرمى استقبال شد . « 1 » قيام مردم بلخ عليه حكّام در سال 301 ه . ق . حسن بن على اطروش كه از اخلاف امير المؤمنين على ( ع ) به شمار مىرفت ، عليه حكومت سامانيان در بلخ دست به قيام زد . حسن بن على خاندان افسانه‌اى سامانيان را درهم كوبيد و حال آنكه آنها خودشان را وارثان تخت و تاج فريدون مىدانستند . خاندان مزبور از هيچ‌گونه ستمى در حق مردم بلخ دريغ نمىكردند و حسن بن على حكومت آنان را پايان داد . « 2 » در سال 304 ه . ق . سردار حسين بن على مرورودى كه يكى از فرماندهان سامانى بود ، به مردم ملحق شد . وى به خاطر حمايت مردم توانست حكومت احمد سامانى را مستأصل كند . بنا بر نقل بارتولد برخى او را از سران شيعه مىدانند كه در نهضت شيعيان بلخ شركت داشت . بالاخره در تابستان سال 306 ه . ق . اسير شد و در سال 307 ه . ق . به دست حموية بن على به شهادت رسيد . « 3 » در سال 366 ه . ق . نوح بن منصور سامانى با كمك سبكتكين حاكم بلخ عليه تركان به ماوراءالنهر لشكر كشيد . پس از واقعه ناصر الدّين سبكتكين از طرف نوح بن منصور سامانى به حكومت بلخ منصوب شد . « 4 » در سال 382 ه . ق . فايق از طرف امير فاتح بغرا خان به حكومت بلخ و ترمذ منصوب شد . در اين سال بغرا خان در سمرقند درگذشت ، حكومت آل سامان دوباره احيا شد ، فايق تنها ماند و براى بار سوم بخارا را محاصره كرد و براى چندمين بار شكست خورد . « 5 » در سال 389 ه . ق . سلطان محمود غزنوى در بلخ بود كه فرستادهء القادر باللّه خليفهء

--> ( 1 ) - تركستان‌نامه ، ج 1 ، ص 485 . ( 2 ) - همان ، ص 465 . ( 3 ) - همان ، ص 515 . ( 4 ) - بلخ در تاريخ و ادب فارسى ، صص 208 - 220 . ( 5 ) - همان ، صص 208 - 220 .