مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى

316

تاريخ علماى بلخ ( فارسي )

آية اللّه عالم و همراهان از كابل وارد حوزه علميّهء مشهد مقدّس شدند و از سوى علما و طلاب حوزه به گرمى مورد استقبال قرار گرفتند . پس از ديدوبازديد علما و دوستان عازم عراق شدند و در نجف اشرف از سوى مراجعى چون آية اللّه العظمى سيّد ابو الحسن اصفهانى و آية اللّه العظمى صدر و آية اللّه العظمى كاشف الغطاء - رحمة اللّه عليهم - مورد استقبال قرار گرفتند و پس از اتمام فرائض و زيارت عتبات عاليات به وطن بازگشتند . شاگردان برجستهء آية اللّه عالم 1 - حجة الاسلام و المسلمين حاج ميرزا حسين كه خود يكى از علماى بزرگ يكه‌ولنگ بود . وى مديريّت حوزه علميّه سرولنگ درّه صوف را برعهده داشت و سالها در آن مدرسه تدريس كرد و در انقلاب 1307 ش سهم بس بزرگى را برعهده داشت . دولت فاسد وقت از شهامت و روحيه انقلابى او وحشت داشت ، پس از چند صباحى وى را دستگير و زندانى كرد و آن روحانى مبارز چهارده سال در زندان دهمزنگ كابل به سر برد و با تلاش آقا حاج سيّد محمّد حسن رئيس يكه‌ولنگى در سال 1340 ش از زندان آزاد گرديد و سرانجام در سال 1341 ش دار فانى را وداع گفت . 2 - حضرت آية اللّه حاج شيخ على جمعه كه يكى از چهره‌هاى برجسته علم و فقاهت بود . آية اللّه شيخ على جمعه حوزه علميّه تأسيس كرد و سالها در آن حوزه تدريس كرد و سرانجام پيك اجل دررسيد و به سن هفتادسالگى وفات كرد . 3 - ملا دوست محمّد كه در ييلاق بلخ ساكن بود . آن عالم متقى و خدمتگذار در حوزهء علميّهء ييلاق بلخ سالها تدريس كرد و در سال 1329 ش وفات يافت . 4 - عالم ربّانى حاج شيخ سخىداد كمجى . كمج يكى از بلوكات درّه صوف است . در آن محل ، حوزه علميّه تأسيس كرد و خود سالها در آن حوزه تدريس نمود . بالاخره به سال 1335 ش به رحمت حق پيوست . 5 - عالم صمدانى حضرت آية اللّه شيخ سلطان مزارى كه حوزه علميه مزار شريف را